Sếp Prasad 

Sau gần 15 năm hôm qua gặp lại sếp cũ trên facebook. Ông là người sếp thứ hai trong đời mình, là một người Ấn Độ tốt bụng và giàu lòng nhân ái. Chat với ông trên facebook ông nhắc lại những kỷ niệm của thời làm cho công ty KCP. Ông bảo ông nhớ mình, nhớ Điền, nhớ Minh mập và nhớ Đồng. Nghe ông nhắc lại mình lại nhớ về những tháng ngày vất vả nhưng khó quên ấy.

KCP là cơ quan thứ hai mình làm việc sau khi tốt nghiệp đại học. Đó là năm 1998. Sau một thời gian khá dài thất nghiệp và đi làm gia sư mình tống đại một bộ hồ sơ xin việc đến trung tâm xúc tiến việc làm Thừa Thiên Huế. Khoảng 1 tháng sau mình được trung tâm gọi điện báo có một công ty kêu mình đi phỏng vấn. Mình hỏi công ty đó làm gì, họ bảo đó là một nhà máy sản xuất đường (sugar). Mình giãy nảy bảo rằng "em là kỹ sư NTTS thì làm được gì ở nhà máy đường", anh ở trung tâm nói "do trong hồ sơ em bảo làm việc gì cũng được miễn là ở Huế. Công ty này ở Huế thì đúng nguyện vọng của em rồi còn gì". Rồi anh ấy khuyên đi phỏng vấn chẳng mất gì nên cứ đi cho biết. Mình tìm hiểu nhanh thì biết KCP là công ty 100% vốn nước ngoài đầu tiên ở Thừa Thiên Huế, là một tập đoàn lớn của Ấn Độ, đầu tư một nhà máy đường lớn vào hạng nhất nhì Việt Nam. Thế là mình, một kỹ sư NTTS đi phỏng vấn xin việc ở một nhà máy đường (Sau này khi mình đã làm việc ở đó nhiều hỏi "mi học nghề nuôi tôm cá thì làm chi ở nhà máy đường?". Mình trả lời tỉnh bơ rằng mình phụ trách nuôi cá ở mấy cái ao nước thải từ nhà máy đường, cá thích ăn ngọt nên mau to lắm. Thế mà cũng lắm người tin). Trở lại cái vụ đi phỏng vấn. Người phỏng vấn là ông tổng giám đốc công ty. Ông ấy nói tiếng Anh rất dễ nghe và cũng rất thân thiện. Sau khi phỏng vấn ông đồng ý nhận mình vào làm KCS (kiểm tra chất lượng sản phẩm) nhưng phải đi học ở trường cao đẳng thực phẩm ở Đà Nẵng 6 tháng. Mình từ chối luôn, ổng hỏi lý do, mình bảo "Ưu tiên của tôi bây giờ là kiếm tiền vì tôi học đại học 4 năm cha mẹ nuôi rồi, bây giờ là lúc đi làm kiếm tiền chứ không thể tiếp tục đi học". Ông bảo công ty sẽ cho vay tiền học phí nhưng ăn ở thì phải tự lo. Mình bảo "ông có cho tôi tiền học phí tôi cũng không đi vì tôi chẳng có tiền ăn ở. Tôi sẽ đi học với điều kiện công ty trả toàn bộ chi phí và trả thêm lương nữa". Nghe mình nói thế ông tổng ngao ngán cho về. Mình nghĩ thế là xong vụ KCP, không mong ngày gặp lại. Thế nhưng khoảng hai tuần sau mình lại được mời lên phỏng vấn lại. Lần này vẫn là ông tổng, ổng bảo rằng "tiếng Anh mày cũng khá và mày cũng nhanh nhẹn nên tao sẽ cho mày làm lễ tân ở công ty". Mình hỏi lễ tân là làm những việc gì. Sau khi nghe ổng liệt kê công việc mình lại nói "I am sorry, I have to say no again". Ổng ngạc nhiên hỏi lần này là lý do gí, mình bảo "Tôi không thể hợp với công việc lễ tân. Ông nhìn tôi xem, vừa gầy, vừa nhỏ lại chẳng đẹp đẽ, cả đời không trang điểm thì tôi đứng làm lễ tân được không?. Với lại tính tôi không được nhẹ nhàng cho lắm, tôi chỉ sợ tôi sẽ đuổi hết khách của ông đi. Có những việc cố gắng học hỏi sẽ làm được nhưng có những việc thì không thể vì nó thuộc về bản chất con người". Thế là lại good bye, no see you again. Nhưng nó như là duyên số ấy, mình lại được ông tổng kêu đi phỏng vấn lần thứ ba khoảng 2 tuần sau đó. Thấy mình ngạc nhiên khi gặp ông thêm một lần nữa, ông giải thích rằng ông ấn tượng với mình vì trong những người ông đã phỏng vấn thì ngoài những ứng viên vị trí phiên dịch và thứ ký cho ông thì mình là một trong những người nói tiếng Anh tốt nhất và mình trông rất nhanh nhẹn, thông mình và thẳng thắn. Lần này ông offer cho mình công việc trợ lý cho một ông kỹ sư trưởng phụ trách xây dựng nhà máy, ông ấy là người Ấn Độ. Công việc của mình là phụ tá cho ông ấy lên kế hoạch làm việc, thu xếp các cuộc họp với các đối tác, nhà thầu, dịch và hộ tống ông ấy đi làm việc với các sở liên quan, làm những công việc văn phòng, và làm những việc liên quan đến hợp đồng, quyết toán, đại loại thế. Nghe qua thì công việc có vẻ rất hấp dẫn và đúng sở thích, sở trường của mình. Một vấn đề duy nhất là mình chẳng biết chút gì về ngành xây dựng thì dịch cái nổi gì. Thế nhưng vẫn quyết tâm gật đầu nhận việc. Thế là ông tổng gọi ông sếp của mình qua, giới thiệu hai bên. Sếp mình chỉ nói "hello", mình cũng chỉ nói "hello". Xong mình good bye rồi về. Khoảng một tuần sau thì đi làm.

Ngày đầu tiên đi làm nghe sếp nói mà mình ngớ người, đứng hình không thể tin nổi lại có một thứ tiếng Anh khác hẳn với thứ tiếng Anh mình đã học. Mình đã rất tự tin về cái trình English vì khi nghe ông tổng nói mình hiểu cả, thế mà nghe sếp nói mình chẳng hiểu sếp nói cái chi chi. Cũng là dân Ấn Độ thế nhưng sếp nói kiểu gì mà từ ngữ cứ xoắn vào nhau, phát âm thì cứ chệch chẳng ra âm gì. Những tuần đầu tiên lúc nào mình cũng căng thẳng khi nghe sếp gọi (chỉ lo sếp nói chẳng hiểu gì). Mà đúng thế thật, có những lúc sếp nói một thôi một hồi, sếp nói xong thì mặt mình cứ ngẩn tò te. Những lúc như thế sếp hất hàm "don't understand?", mình trả lời "No sir" (Sếp Ấn Độ rất thích nhân viên gọi là sir và sau này thân quen thì mình vẫn gọi sếp là sir để trêu sếp). Thế là sếp phải gọi anh phiên dịch (ở công trường) đến phiên dịch cho cô phiên dịch, là mình đây. Mình nhớ lần đầu tiên mình dịch một cuộc họp giữa sếp và một nhà thầu xây dựng về chỉnh sửa thiết kế công trình. Sếp ngồi một bên, nhà thầu ngồi đối diện, mình ngồi ở giữa trông rất oách. Màn chào hỏi xã giao mình dịch rất OK nhưng đến đoạn đi vào kỹ thuật thì mình đứng hình. Cả đời còn chưa biết trụ, móng, dầm, xà là cái quái gì chứ nói gì đến việc hiểu và dịch nó. Đã thế giọng của sếp thì cứ xoắn xuýt vào nhau. Sau một hồi hùng hồn góp ý cho nhà thầu sếp dừng lại nhưng chẳng thấy mình dịch dọt gì, sếp hỏi "Từ hồi đến giờ mày có nghe tao nói gì không?" Mình trả lời "Dạ có chứ sếp", "Thế thì mày dịch đi, sao im lặng vậy?". Mình cười cầu tài, gãi óc, gãi tai, nghĩ mà không dám nói ra "Nghe thì em nghe được nhưng hiểu thì em không hiểu sếp à, mà không hiểu thì lấy đâu ra mà dịch". Sếp hiểu ra vấn đề nên lật bảng vẽ ra, dùng hết kỹ năng về body language mà trao đổi với nhà thầu. Còn mình, cô nhân viên ăn lương phiên dịch thì ngồi cười cười để che lấp cái độ quê. Sau buổi đó mình rón rén đến bàn sếp nói "Xin lỗi sếp, em tệ quá phải không? Nếu sếp không hài lòng thì có thể đề xuất sếp tổng thay người khác". Không ngờ sếp bảo "Không sao, chuyện đó là bình thường. Một đứa học chuyên tiếng Anh ra vẫn gặp khó khăn huống chi mi là dân không chuyên ngữ và cũng chẳng phải là dân xây dựng. Phải mất thời gian nhưng phải cố gắng rồi sẽ ổn". Cả tháng đầu tiên hầu như mình không thể hiểu được những gì sếp nói nhưng chưa một lần nào sếp nổi giận hay trách móc, mắng mỏ gì mình. Lúc nào sếp cũng động viên "Cố lên, mày sẽ làm được vì mày thông mình". Nhờ sếp động viên và tin tưởng mà mình tự tin hẳn lên và cũng cố học để không phụ lòng tin của sếp. Mình bắt đầu học về từ ngữ ngành xây dựng. Một tháng sau gặp lại mình mấy ông nhà thầu ngạc nhiên không ngờ kiến thức xây dựng của mình cải thiện đến thế. Mình cũng nghe quen cách phát âm của sếp nên việc phiên dịch trở nên dễ dàng hơn. Thế nhưng học có chăm gì thì cũng không nắm hết mọi thứ. Một lần sếp nhờ mình dịch bảng vẽ (thông thường thì anh phiên dịch công trường làm việc này nhưng hôm đó anh ấy nghỉ). Mình mở bảng vẽ ra xem xem đọc đọc rồi dịch. Mọi thứ có vẻ OK, dễ hiểu chỉ duy nhất có từ "CỐT" là mình chẳng biết nên hiểu thế nào. Từ đó lại nằm chỏng vỏng một mình, chẳng vào ngữ cảnh nào. mình tra từ điển thì từ CỐT được dịch là SKELETON (hài cốt, xương cốt). Mình thấy nó vô lý, vì làm gì có xương cốt ở đây. Loay hoay mãi vẫn không tìm ra được từ nào, mình đoán có lẽ vị trí đó có hài cốt. Thế là tương luôn chữ SKELETON vào bảng vẽ. Xong xuôi hí hửng mang qua cho sếp. Được vài phút, nghe sếp kêu dài giọng ở phòng làm việc "Misssssss Naaaaaaaaaaaaaaaaaa". Khi sếp kéo dài giọng là có vấn đề để trêu mình. Lật đât chạy qua, sếp giăng cái bảng vẽ che mặt, hai chân rung rung, thấy mình sếp hạ bảng vẽ xuống, cười rất đểu rồi dí tay vào chữ SKELETON, hất hàm hỏi "Mày nghĩ sao lại để xương côt lên đây? Mày nghĩ ở đó có xác chết à?". Mình gật đầu "Đúng, đúng, em nghĩ thế đó sếp". Sếp cóc vào đầu mình một cái rồi bảo "Hài cốt cái đầu mày. CỐT ở đây có nghĩa là LEVEL, là cao trình. Cao trình là gì có hiểu không? Là độ cao công trình đó thưa quí cô". Mình cười ha ha bảo, "Suôt đời này quên gì thì quên chứ em không bao giờ quên chữ CỐT đâu sếp". Mình nói xong sếp lại cười, một nụ cười vừa tinh nghịch, vừa hiền từ, vừa nhân hậu. Đó là người sếp đã dạy cho mình lòng nhân ái và sự bao dung. Nếu không phải là ông ấy thì có lẽ mình sẽ không thể có được hai năm làm việc ở KCP và được học nhiều điều hay lẽ phải . Ông tên là Kodali Bhanu Prasad.

Viết nhân ngày giỗ mẹ (18 Dec 2015)

Nó bước ra khỏi sân bay. Một ngày mùa đông. Mưa, lạnh và buồn. Một cách vô hồn nó leo lên một chiếc xe máy của bạn. Những người bạn của nó lảng tránh ánh mắt của nó vì sợ nó hỏi. Tuy nhiên, nó tuyệt nhiên không nói lời nào, không hỏi một câu. Nó im lặng đợi phép nhiệm màu. Khi đến đoạn rẽ lên nhà nó, thay vì chạy thẳng để ra bệnh viện thì bạn nó lại rẽ. Đến lúc đó nó biết rằng không có phép nhiệm màu nào cả. Dù đã đoán được chuyện gì đã xảy ra nhưng nó vẫn hỏi, hỏi để khẳng định suy đoán của nó "Mạ tau chết rồi à?". Thằng bạn chở nó không trả lời, con bạn ngồi sau nó thì khóc, mấy đứa khác thì chạy lên nói gì đó nó không nghe rõ, chắc là chúng nó an ủi. Nhưng thật lạ, nó không khóc. Nó đã đoán sự việc sẽ là như thế từ khi nó nhận tin từ trường rằng mạ nó đau đang nằm bệnh viên và phải về gấp.

Đến nhà, nó lững thững bước vô giữa những ánh mắt tò mò, ái ngại, và thương cảm của bà con,hàng xóm. Người ta nhìn nó và lao xao bàn tán gì đó. Nó không chào ai, không nói gì cứ thể đi thẳng vào trong với một mong muốn duy nhất là được nhìn mặt mạ nó lần cuối. Thế nhưng nó đã không có được ân huệ đó. Người ta đã khâm liệm mạ nó. Với người Huế khi đã khâm liệm là vĩnh viễn không còn nhìn thấy mặt nữa. Nó đổ sụp xuống và gào khóc trong đau đớn. Sau vài phút gào khóc tự nhiên mắt nó ráo hoảnh, không còn cảm xúc, không đau đớn và cũng chẳng thấy buồn. Nó đứng phắt dậy và hùng hồn đứng trước ba nó, hỏi gằng từng chữ "Tại - sao - không - đợi - con - về?". Ba nó lảng tránh ánh mắt căm giận của nó và không trả lời, người thân thì xúm lại bên nó giải thích tại sao phải khâm liệm mẹ nó ngay. Tuy nhiên nó chỉ hỏi để thể hiện thái độ với ba nó chứ việc đó đã không còn quan trọng với nó nữa. Nó xem đó như là một sự trừng phạt mà ông trời dành cho nó. Có lẽ bà con hàng xóm đã rất ngạc nhiên khi nó hỏi ba nó tại sao không đợi nó về mà không hỏi tại sao mạ nó chết. Thông thường thì việc đầu tiên mà người ta muốn biết khi bị mất người thân là muốn biết lý do tại sao người thân mình chết. Với nó, thì nó không hỏi và nó chưa bao giờ yêu cầu ai giải thích cho nó biết nguyên nhân cái chết của mạ nó cả. Nó biết lý do mạ nó chết. Nó biết những ai liên quan đến cái chết của mạ nó và ba nó cũng đoán được điều đó nên ba nó luôn lảng tránh ánh nhìn của nó. Ba nó sợ nó. Khi nó mà giận lên thì lại càng đáng sợ. Tuy nhiên nó hiểu được kết cục đó không phải là lỗi của riêng ai, mà là kết cục của một bi kịch kéo dài mà nó đã phải chứng kiến từ thời còn nhỏ.

Như nhiều đám tang khác ở Huế, đám tang mạ nó kéo dài nhiều ngày. Trong những ngày đó nó đầu vù tóc rối chạy loăn quăn lo từ việc nhỏ đến việc lớn. Hầu như nó không khóc. Chẳng hiểu sao nước mắt nó không chảy ra được. Đến giờ cúng cơm tụng kinh, bà con bên ngoại khóc, em nó khóc, hàng xóm đến thăm cũng khóc nhưng nó tuyệt nhiên không khóc. Nó đứng, mắt ráo hoảnh, nhìn mung lung một cách vô hồn. Ngày di quan, giữa bao nhiêu tiếng gào khóc thảm thiết nó bình tĩnh một cách lạnh lùng. Đến giờ hạ huyệt, nó lặng lẽ lấy khăn lau sạch đất cát và nước mưa bám trên quan tài mạ nó, rồi lặng lẽ bốc ba nắm đất bỏ xuống huyệt, nó tuyệt nhiên không khóc. Xong mọi việc nó leo lên một chiếc xe đưa tang, nằm ngả người trên cabin cạnh ông tài xế. Cứ thế nó nằm mở trừng mắt nhìn trần xe cười chua chát và cay đắng.

Đã có khi nó mừng vì việc nó đã không khóc được khi mạ nó mất. Nó nghĩ như thế cũng hay: sẽ không đau đớn, sẽ không buồn phiền, sẽ không nhớ nhung, sẽ không có cảm giác gì cả. Nhưng nó đã nhầm. Về sau này nó ước sao ngày mạ nó mất nó đã có thể khóc, khóc thật nhiều, khóc một lần rồi thôi, đề không phải âm ỉ khóc suốt gần 20 năm qua. Khi khó khăn nó lại khóc nhớ mạ, khi hạnh phúc nó cũng khóc nhớ đến mạ. Cái Tết đầu tiên sau khi mạ nó mất là một cái Tết kinh hoàng nhất trong đời nó: vì sự thị phi của thiên hạ, vì lời đồn thổi thiếu thành ý của những người xung quanh mà nhà nó chẳng bán buôn được gì, nợ nần thiếu thốn; đi ra đường thì phải chịu những cái nhìn thương hại, xoi mói lẫn khinh rẻ. Nó không biết nó và gia đình đã gây ra tội gì để phải chịu cảnh đó. Ngay bản thân nó đã hiểu hết chuyện nhà nó chưa mà thiên hạ lại tự cho họ cái quyền phán quyết người khác như thế. Những lúc đó nó khóc và ươc sao mạ nó đã không chết. Vào những chiều hoàng hôn nó nhớ mạ nó khủng khiếp, không biết sao cảnh hoàng hôn lại khiến con người ta nhớ về quá khứ, nhớ về những điều đã mất đi như thế. Những buổi trưa hè thanh vắng yên ả nó lại nhớ đến mạ, nhớ đến thời thơi ấu nó hay ngồi nhổ tóc ngứa cho mạ. Nghe nhạc Trịnh nó lại nhớ mạ vì mạ nó hát nhạc Trịnh rất hay. Đến Tết đi mua sắm áo quần cho các em nó lại nhớ mạ nó. Ngày các em nó lấy chống nó lại ước sao có mạ ở bên. Khi nó sinh con, ngồi một mình ôm con nó lại khóc nhớ mạ. Hôm nay ngồi viết những dòng này nó lại khóc. Cứ thế nó đã khóc thương mạ suốt gần 20 năm qua.

Mạ nó là thần tượng đối với nó. Nó ngưỡng mộ mạ nó nhất là ở sự hiếu thảo. Mạ nó có thể làm bất cứ điều gì để làm vui lòng ông ngoại. Nó biết rất nhiều lúc mạ nó nhẫn nhịn để người khác không làm tổn thương ông. Mạ nó không biết chữ nhưng tính toán thì rất nhanh. Mạ nó có tài buôn bán và rất khéo vun vén. Cuộc sống khó khăn gia khổ như thế nhưng mạ nó luôn yêu đời. Mạ nó hát véo von suốt ngày, hát toàn nhạc tiền chiến và giọng hát cũng rất hay. Mạ nó hát khi vui và hát cả lúc buồn. Mạ nó cũng có tài kể chuyện. Hồi anh em nó còn nhỏ cứ mỗi khi đến mùa làm hàng tết là mạ nó lại bày trò kể chuyện để mấy anh em nó ngồi chỏng tai nghe và thức cũng mạ nó. Có khi mạ nó làm đến nửa đêm mới ngủ. Cái thời video mới ra đời, mạ nó, anh nó và nó rất thích xem phim Hồng Kong. Để được xem phim thì phải làm cho xong việc (nếu không ba nó không vui), làm xong có khi 10 giờ tối mới bắt đầu xem phim. Ba mạ con ngồi ghé tai vào cái loa để nghe thuyết minh vì mở to thì ba nó nghe sẽ bắt tắt ti vi đi ngủ.

Cả cuộc đời mạ nó là một sự hy sinh, nhẫn nhịn và gian khổ. Đã rất nhiều lần nó hỏi "Vì răng mạ phải nhẫn nhịn và chịu đựng như thế?" Mạ nó chỉ nói "Lấy chồng đi rồi biết câu trả lời. Đừng bao giờ nói đến chữ ly dị một cách dễ dãi. Phụ nữ thì phải biết hy sinh và nhẫn nhịn". Cả cuộc đời mạ nó không biết trang điểm là gì. Mãi đến những năm trước khi mất nhờ nó với em nó xúi giục thì mạ nó mới mua một cục phấn nụ để trang điểm. Người ta dùng phấn nụ để xoa lên mặt khi wax lông măng trên mặt còn mạ nó thì dùng để trang điểm nên khi bôi lên thì mặt trắng như ma, nhìn rất buồn cười. Nhưng đó là thứ mỹ phẩm duy nhất mà mạ nó có trong đời. Mạ nó đã bôn ba đủ nghề để nuôi sáu anh em nó. Mạ nó đã từng lên rừng đốt củi lấy than, mạ nó đã từng làm ruộng trong thời hợp tác xã, mạ nó đã từng buôn thúng bán mẹt ở ngoài chợ, rồi làm nghề và buôn bán tại nhà. Cứ mỗi lần đi qua cầu An Cựu thấy mấy chị ngồi bán bắp luộc là nó lại nhớ mạ. Đó là hình ảnh một thời của mạ nó, ngồi co ro trên cầu bán bắp. Phải nói rằng mạ nó chưa có được một ngày sống sung sướng đúng nghĩa. Có thể mạ nó không thiếu cơm, rách áo như người khác nhưng mạ nó chưa một ngày thảnh thơi để hưởng thụ cuộc sống.

Sự ra đi của mạ nó dạy cho nó nhiều điều. Điều đầu tiên nó nhận ra rằng là phụ nữ thì phải biết hy sinh nhưng đừng hy sinh tất cả để đến nỗi không còn một lối để về cho bản thân. Thông thường thì những người hy sinh tất cả vì một ai đó sẽ dễ bị tổn thương và dễ bị suy sụp khi nhận ra sự hy sinh của mình bị phản bội. Điều thứ hai là đừng quá nhẫn nhịn để đến nỗi đánh mất bản thân và để người đàn ông của mình xem cái sự nhẫn nhịn là trách nhiệm của người đàn bà của họ. Phụ nữ nhẫn nhịn vì nhiều lý do: vì tôn trọng chồng, vì hiểu nỗi khổ của chồng, vì không muốn làm cho con cái buồn, vì muốn giữ danh giá cho gia đình, vì cha mẹ hai bên, và cũng vì bản thân họ. Tuy nhiên không phải người đàn ông nào cũng hiểu được và đánh giá cao cái sự nhẫn nhịn đó của vợ mình. Từ sự ra đi của mạ nó cũng nhận ra rằng nếu đã sinh con ra thì đừng bao giờ bỏ con mà ra đi vì bất cứ lý do gì ngoại trừ số phận không cho phép. Mất mẹ là sự trừng phạt lớn nhất đối với con cái. Nếu đã có con thì đừng bao giờ để con lại trên thế gian một mình vì đó là hành động gây tổn thương cả đời cho con. Một điều nữa mà nó phải nhớ rằng khi một người đàn ông do vô tình hay cố ý mà làm tổn thương người phụ nữ của họ thì người phụ nữ đừng bao giờ lấy cái chết của mình để trừng phạt họ. Những người đàn ông đó không sâu sắc và nặng tình như bạn nghĩ đâu. Nếu họ là người sống vô tâm thì họ cũng sẽ nhanh chóng quên đi người phụ nữ của họ, và họ cũng sẽ nhanh chóng quên đi lỗi lầm của họ. Nếu họ là người có tâm mà lại làm người đàn bà của họ tổn thương thì họ cũng sẽ chẳng nhớ đến bạn được mấy ngày sau khi bạn ra đi đâu. Vì vậy đừng dại dột nhé, phụ nữ.

Cách đây rất lâu nó có xem một bộ phim trong đó có câu thoại như thế này giữa một người đàn ông lớn tuổi và một chàng trai trẻ, người đàn ông lớn tuổi nói: “Đừng bao giờ làm đau lòng người phụ nữ đã đồng ý sinh con cho cậu”. Với nó thì nó nghĩ thế này: Nếu nó may mắn được làm đàn ông và cưới vợ, thì chỉ cần vợ nó đồng ý sinh con cho nó, biết chăm sóc và dạy dỗ con cái và biết nấu ăn thì suốt đời nó sẽ không bao giờ làm vợ nó tổn thương.

Hôm nay là ngày giỗ lần thứ 18 của mạ nó.

Những kỷ niệm thời AIT - Nhân dịp 20 năm AIT ngồi nhớ chuyện cũ

"Xin để yên, xin để yên như thế
Đừng đụng vào chiếc lá sẽ rơi ngay
Xin để yên, xin để yên như thế
Đừng đụng vào ảo ảnh sẽ tan thôi" (Mai Văn Hoan)

Nhờ có facebook mà mình gặp lại hắn, một kẻ lãng tử, một người bạn thời đại học sau hơn 10 năm chẳng biết tin gì về nhau. Hồi đó mình và hắn học hai trường khác nhau nhưng lớp mình có nhiều người là bạn của hắn. Vì lẽ đó mà hắn thường đến trường mình chơi. Theo trí nhớ có phần mai một của mình thì lần đầu tiên gặp hắn là ở phòng máy tính của lớp mình. Khi đó lớp mình đang viết báo cáo chuyến đi thực tập. Đang ngồi đánh máy thì một giọng nói pha tiếng Nghệ An cất lên phía đằng sau mình "Tại sao người khác viết bằng tiếng Việt còn cậu thì viết bằng tiếng Anh". Mình quay lại trố mắt nhìn, rồi trả lời rất chanh chua "Vì họ giỏi tiếng Anh rồi nên họ viết tiếng Việt, còn mình dốt tiếng Anh nên viết để học". Nghe thế hắn mỉm cười, chẳng nói gì và bỏ đi tới chổ bạn hắn. Có lẽ vì cái sự chua ngoa của mình đã làm hắn tò mò. Hắn dò hỏi bạn hắn về mình. Những lần sau đến chổ mình chơi hắn lân la làm quen với mình. Ban đầu là rủ bạn hắn (cũng là bạn mình) sang phòng mình chơi hoặc đến chơi với mấy bạn nữ lớp mình mà đã từng học cùng trường với hắn trước đây. Sau đó dần dà hắn tự đi một mình đến phòng mình ngồi chơi. Lớp mình hồi đó chỉ có 25 người cả nam và nữ, ở chung với nhau trong một khu nhà, coi nhau như anh chị em trong gia đình, sống rất vui vẻ. Hồi đó ở những trường ĐH khác thì phòng tập thể của nữ sinh thường treo ri đô, rồi cấm đủ thứ, còn chổ mình học thì rất chi là lành mạnh và trong sáng. Chỉ có hai phòng nữ cho 7 cô nhưng phòng nào cũng giống phòng ở trong một gia đình lớn, ai làm gì trong phòng thì người đi ngoài hành lang đều thấy cả. Vì vậy chẳng có anh nào có thể tán tỉnh con gái lớp mình khi ngồi nói chuyện trong phòng vì tán thì cả phòng cùng nghe, mà làm gì thì cả lớp đều thấy.

Trường hắn cách trường mình hơn cả chục cây số nhưng hắn rất chịu khó đạp xe lên chổ mình chơi. Mỗi lần hắn lên chơi hắn thường đi với bạn hắn một chút rồi qua phòng mình ngồi chơi. Đôi khi ngồi cả buổi chỉ nói vài ba chuyện vớ vẩn, xong lại đạp xe hơn 10 km về trướng hắn. Cứ như thế gần cả hai năm. Trong cái khoảng thời gian đó mình luôn cho hắn thấy rằng mình chỉ xem hắn là bạn (cho dù hắn luôn bảo rằng hắn không bao giờ coi con gái là bạn: hoặc là người yêu hoặc không là gì). Mình với hắn cũng có nhiều điểm chung: một chút điên điên, một chút lập dị khác người, một chút lãng mạn, một chút kiêu ngạo, một chút bất cần đời và đặc biệt mình và hắn là những người sống nội tâm và có những suy nghĩ rất "già" so với tuổi đời. Hắn bảo hắn thích mình vì mình là con gái nhưng tình tình thẳng tuồn tuột, chẳng màu mè hoa là gì nên hắn thấy thoải mái khi nói chuyện. Còn mình mến hắn vì hắn điềm đạm, ít nói và rất sâu sắc. Thế nhưng tình cảm giữa mình với hắn chưa bao giờ vượt qua được cái vạch tình bạn mà mình đã vach sẵn ra: Chỉ ngồi nói chuyện trong phòng và không bao giờ đi đâu riêng với nhau vào buổi tối. Mình biết hắn có tình cảm với mình, ít nhất là hơn tình bạn một chút. Còn phần mình thì mình luôn đề phòng hắn vì hắn quá đẹp trai, đào hoa, phong lưu và lãng tử. Đến bây giờ mình chưa gặp ai đẹp trai như hắn: cao lớn, da trắng, tóc hơi xoăn, khuôn mặt góc cạnh và đặc biệt là con trai mà môi lúc nào cũng đỏ và hắn có nụ cười rất đẹp. Nếu đứa con gái nào mà nhìn hắn thì chắc chắn sẽ bị hắn thôi miên. Vì lẽ đó mà mình luôn nghi ngờ tình cảm hắn dành cho mình, mình luôn nghĩ tình cảm đó chỉ là thoảng qua của một kẻ đào hoa, lãng tử đẹp trai như hắn. Cho đến ngày hắn đến chia tay mình khi mình về quê sau khi tốt nghiệp, mình vẫn nghi ngờ tình cảm của hắn dành cho mình là không có thật. Ngày chia tay mình còn bảo rằng mình không thích có người yêu lãng tử, đẹp trai như hắn nhưng mong hắn vẫn cứ sống như hắn đã từng vì mình thích kết bạn với những người như thế. Sau khi mình về Huế, hàng năm đến ngày sinh nhật mình hắn đều gọi điện hoặc viết thư chúc mừng. Lần cuối cùng mình gặp hắn ở đâu, lúc nào mình cũng không nhớ rõ nhưng chỉ biết là phải hơn 10 năm chưa gặp lại hắn.

Cách đây mấy hôm tình cờ gặp hắn trên facebook. Vào face nhà hắn đọc mới thấy hắn vẫn thế: phong lưu, đào hoa và lãng tử. Chat với hắn mình hỏi tại sao gần 20 năm rồi mà tính tình vẫn lãng như tử thế, nó bảo vì mình dặn nó đừng thay đổi nên hắn làm theo (!!!???). Đã gần 20 năm nhưng hắn vẫn còn nhớ rất nhiều những kỹ niệm giữa mình với hắn thời đại học. Hắn nhớ những câu thơ mà mình đã đọc, hắn nhớ hắn đã tặng cho mình cái gì, và mình tặng cho hắn cái gì, hắn nhớ cả tên của bốn đứa em và anh trai mình, nó nhớ cả những chuyện mà mình đã kể cho hắn nghe về gia đình mình, hắn nhớ thời gian và địa điểm những lần mình và hắn gặp nhau sau ngày ra trường. Hắn nhắc lại lần đầu tiên hắn gặp mình không phải ở phòng máy tính Viện 1 mà là ở trường NN1. Hắn còn nhớ đó là ngày mồng 10 tháng 10 năm 1994, hắn gặp mình ở một khúc cua trong trường và câu đầu tiên mình hỏi hắn là "Cậu học cùng lớp với Hoạt à?". Hắn bảo "lúc đó ấn tượng từ Nga là đôi mắt sáng trong đêm" và vì đối mắt đó mà hắn tìm lên Viện 1. Hắn còn nhắc rằng hắn tặng cho mình một tấm ảnh chụp lại cái góc cua mà hắn gặp mình lần đầu, đằng sau tấm hình hắn viết "trên đoạn đường cong này tôi đã nghe được giọng nói. Gióng nói đó đã làm rung cảm một cõi lòng xa xứ". Nghe hắn nhắc mà mình thấy ngại vì mình thì chẳng nhớ gì. Trong cả đống kỹ niệm mà hắn nhắc tới mình chỉ nhớ một chuyện duy nhất là lần mình với hắn đi loanh quanh cái hồ hoa súng rất đẹp, vào một buổi chiều rất đẹp ở trường hắn sau khi mình về Huế chịu tang mẹ ra. Ngày đó mình với hắn cứ đi bên nhau rất lâu, hầu như không nói gì. Khi đang đứng im lặng bên nhau cạnh hồ hắn bất ngờ nhấc mình lên chạy một đoạn. Có thể hắn thấy mình buồn quá nên muốn chọc cho mình vui. Vì quá bất ngờ với hành động của hắn nên mình hét lên rất to, mọi người ai cũng quay lại nhìn. Lúc đó mình chỉ muốn chui xuống đất vì xấu hổ. Trong một khoảng khắc rất ngắn khi hắn thả mình xuống, hắn nhìn vào mắt mình và mình nhận ra hắn có tình cảm nghiêm túc với mình. Trong khoảng khắc đó hắn muốn hôn mình nhưng rồi không hiểu sao hắn lại bối rối và chỉ hôn lên tóc mình và im lặng. Đối với mình thì ngày đó là một ngày đáng nhớ, là thời khắc mà mình cảm thấy được an ủi và chia sẻ rất nhiều. Gần hai năm quen hắn ngày hôm đó là ngày mà mình không có một chút nghi ngờ hay cảnh giác gì đối với hắn.

Khi nghe hắn nhắc đến một đống kỹ niệm từ thời xa xưa đó mình hỏi hắn tại sao lại có thể nhớ hết những chuyện như vậy, hắn bảo tự nhiên nhớ lại thôi và bảo rằng có lẽ do hắn có trí nhớ tốt. Còn mình thì khi nghe hắn nhắc những kỹ niệm rất xa đó thì mình tin rằng tình cảm hắn đã từng dành cho mình là có thật. Kỹ niệm chỉ là những thứ đã qua nhưng mình phải cảm ơn hắn đã cho mình và nhắc cho mình nhớ về những kỹ niệm đẹp của một thời hoa mộng. Nhưng dù sao thì mình luôn xem chuyện tình cảm giữa hắn với mình như là giọt sương trên lá: Long lanh, đẹp nhưng dễ tan vỡ, vì thế mình luôn giữ một khoảng cách an toàn để giọt sương đó không tan đi.

Viết cho những kỷ niệm  của 20 trước.

"Bao nhiêu năm em nợ bạc đầu
Trả nợ một đời không hết tình đâu" 

Em gặp anh lần đầu ở trường NN1 khi em ra đó để thi vào Viện 1. Sáng hôm đó em và một cô chị người Quảng Nam học ở ĐH tổng họp Huế vừa xuống xe khách sau hành trình dài từ Huế ra. Đến trường mới 5 giờ sáng nên chẳng biết hỏi ai, đi đâu và làm gì. Hai chị em thất thiểu, mệt mỏi vứt hai cái va ly hành lý cạnh gốc cây rồi ngồi bệt xuống đất mà ngủ gật. Đang gật gù thì anh và một anh bạn đi ngang qua. Có lẽ thấy tình cảnh đáng thương quá hay sao mà anh dừng lại và hỏi thăm. Sau khi nghe em kể hoàn cảnh, anh bảo hai chị em ngồi đó để anh đi tìm bạn lấy chìa khóa văn phòng hội sinh viên. Một lúc sau anh quay lại với hai anh bạn. Tối hôm đó anh đưa hai chị em em đến khu ký túc xá nữ xin cho em ngủ nhờ mấy hôm. Cũng may nhờ có anh mà em có chổ ngủ. Trước khi đi em chẳng thu xếp chổ ăn chổ ở gì cả, em cũng không hình dung được trường NN1 ở đâu và nó như thế nào vì đó là lần đầu tiên trong đời em đi ra khỏi địa phận Thừa Thiên Huế. Trong bốn ngày em ở NN1 dự thi ngày nào anh và bạn anh cũng ghé hỏi thăm tình hình. Anh còn chạy quanh mượn cho em cái máy tính để em đi thi. Sau mỗi buổi thi anh và bạn anh lại đến đưa hai chị em đi ăn cơm, hỏi han tình hình và động viên thi cho tốt. Ngày em và chị bạn về lại Huế, anh và bạn của anh đã đạp xe hơn 20 cây số đưa hai chị em cùng với hai cái va ly sang bến xe Giáp Bát. Đó là một ngày mưa phùn lất phất và rất lạnh. Em còn nhớ anh chở chị bạn em còn bạn anh thì chở em. Em đi sau thấy dáng anh liêu xiêu đạp xe trong gió vì cái áo mưa cứ bay tả tơi trong gió khi đi qua cầu Long Biên. Lúc đó em cảm cảm kích vô cùng. Em thấy mình quá may mắn vì đã gặp được những người tốt đến như vậy. Anh là người Miền Bắc đầu tiên mà em quen và anh đã mang lại cho em một cảm giác rất đỗi thân thương, gần gũi, và đầy tình người của xứ Bắc kỳ. Một thời gian sau em nhận được kết quả trúng tuyển và ra Viện 1 học . Một tháng sau khi nhập học em đi cùng mấy bạn ở lớp về trường NN1 chơi. Em đã đến tìm anh và bạn anh để cảm ơn. Khi đó anh phát hiện ra em học cùng lớp với một cậu đồng hương của anh và đó là lý do chính đáng để anh và bạn anh lên Viện 1 chơi. Thực ra ngay từ lúc đầu khi mới ra thi người muốn gây ấn tượng với em không phải là anh mà là một người trong nhóm bạn thân của anh, anh S. Anh S. là người hoạt ngôn và thích pha trò, lại tán tỉnh rất giỏi. Tuy nhiên, em thì không hợp với những người như thế. Người mà em ấn tượng nhiều hơn là anh.: anh trầm tính, hiền, kiệm lợi, điềm đạm, tâm lý, chu đáo và đáng tin cậy.

Thời gian đầu anh thường đến Viện 1 chơi với nhóm bạn thân rồi dần dần anh đi một mình. Anh lấy lý do đến chơi với thằng em đồng hương học sau anh một khóa nhưng thật ra là anh muốn đến thăm em. Trường em cách trường anh hơn chục cây số nhưng hầu như tuần nào anh cũng đạp xe đến chơi. Anh đến chơi nhiều cho đến nỗi hai cô bạn cùng phòng em phát sợ mỗi khi thấy anh, để rồi sau này chúng nó lại quay sang ủng hộ cho anh nhiệt tình. Chúng nó ủng hộ anh vì anh là người rất tâm lý. Mỗi lần anh đến phòng em chơi anh đều giành thời gian nói chuyện với hai cô bạn cùng phòng. Anh lớn hơn tụi nó vài tuổi lại nói chuyện rất chững chạc và điềm đạm nên tụi nó quí anh. Chỉ trừ ngày sinh nhật em, còn những ngày lễ khác thì lúc nào hai cô bạn em cũng có phần hoa anh tặng. Chỉ khac nhau về loại hoa và số lượng. Thỉnh thoảng anh muốn đi đâu chơi với em anh lại rủ hai cô bạn em trước, để vừa lấy lòng tụi nó mà cũng để nhờ tụi nó thuyết phục em đi. Anh là người kiệm lời. Có những hôm anh đến chơi ngồi cả buổi mà không nói gì. Có hôm em ngồi học hoặc làm gì đó, còn anh cứ ngồi thế rồi về. Cũng có nhiều lần anh muốn rủ em đi dạo quanh trường (chắc để dễ bày tỏ tình cảm hơn) nhưng em cương quyết từ chối. Sau nhiều lần như thế, hai cô bạn em mới bày trò giúp anh. Mỗi khi anh đến chơi là chúng nó lại nửa đùa nửa thật bảo “hai anh chị đi ghế đá mà nói chuyện nhé, tụi này phải học bài đây”. Nghe chúng nó nói thế em cũng ngại đành đi với anh ra ngồi ở cái ghế đá trước khu ký túc xá. Xung quanh khu ký túc chỉ có hồ cá và một vài cây nhãn. Dĩ nhiên anh thích ngồi ở ghế đá dưới mấy cây nhãn còn em thì cương quyết chỉ ngồi ở cái ghế đá trước hồ cá. Rất nhiều lần hai anh em ngồi bên nhau ở cái ghế đã quen thuộc đó nói chuyện trên trời dưới đất, chẳng chuyện nào ra chuyện nào. Có khi thì nói chuyện học hành, có lúc nói chuyện gia đình. Anh là người ít nói nhưng sâu sắc và sống có tình cảm. Anh là con út trong một gia đình rất đông anh em, bố mẹ anh đã lớn tuổi và anh là người còn lại trong gia đình chưa lập gia đình. Anh nói bố mẹ anh muốn anh lập gia đình trước khi ông bà đi xa và cứ nói xa gần là anh đã tìm ra người đó cho bố mẹ anh rồi. Cho dù tình cảm giữa hai anh có tiến triển đến đâu đi nữa thì em chỉ cho phép em đi chơi riêng với anh trong khuôn viên Viện 1. Một lần anh muốn đưa em đi chơi lễ bà Chúa Kho. Như thường lệ em lại từ chối mặc dù trong thâm tâm cũng muốn đi. Anh cứ ngồi thuyết phục em, nghe thế hai cô bạn cùng phòng cùng vào phe anh để thuyết phục em. Rồi cái Q còn nói nhỏ với em “Cậu thương anh ấy một chút không được à”. Đó là lần đầu tiên anh và em đi chơi riêng với nhau. Đến chổ lễ hội em không ngờ được là có quá nhiều người như vậy. Ở khu thờ chính, người đông cho đến nỗi không chen chân được. Anh bảo em cầm tay anh kẻo bị lạc và đó là lần đầu tiên anh cầm tay em. Em có thể cảm nhận được sự ấm áp và một chút run run từ bàn tay đang nắm chặt tay em. Một hôm trước đợt em đi thực tập tốt nghiệp (khi đó anh đã tốt nghiệp ra trường), anh đến chơi và bảo có chuyện quan trọng muốn nói. Em bảo ngồi trong phòng nói cũng được, anh bảo chuyện quan trọng nên không thể ngồi nói trong phòng được. Em lại bảo thế thì xuống ghế đã trước hồ cá. Anh cũng không đồng ý và bảo hãy đến ghế đá có mấy cây nhãn. Cái ghế đá dưới cây nhẫn là nơi mà mấy đôi yêu nhau ở lớp em hay ngồi. Nó cũng hướng ra một cái ao cá nhưng phía trước có mấy cái bậc đi xuống ao và hai bên thì có hai cây nhãn nên trông lãng mạn và hữu tình hơn cái ghế mà anh và em hay ngồi. Như thường lệ em lại cứng đầu, độc đoán và phản đối. Không như mọi lần anh ngoan ngoãn nghe theo em, lần này anh nghiêm mặt nói “em không thể nghe anh một lần được à?”. Anh làm em bất ngờ với thái độ đó và ngoan ngoãn đi theo anh. Đến nơi ngồi mãi chẳng nghe anh nói gì. Mãi lúc sau em hỏi “Anh bảo có chuyện quan trọng muốn nói, sao chẳng nói gì vậy?”. Bất ngờ anh cầm tay em, nhìn vào mắt em và nói “Ng, anh yêu em”. Em có thể thấy anh đã rất run và có một chút lo lắng sau khi nói câu đó (có lẽ anh sợ sẽ nhận một câu trả lời không như mong đợi). Biết thế nhưng em lại lạnh lùng rút vội tay lại và nói “Em biết, nhưng em không yêu anh được. Em chỉ xem anh là anh trai thôi”. Khi em nói những lời đó em không hề nghĩ đến nỗi đau của anh. Em đã từng đau vì yêu đơn phương thế nhưng em lại nói ra những lời đó một cách nhẹ nhàng và không một chút đắn đo. Nhiều khi nghĩ lại em thấy đôi khi em lạnh lùng và cứng rắn đến độ tàn nhẫn. Em cứ nghĩ sau hôm đó anh sẽ sẽ từ bỏ và quên em. Nhưng không. Những lúc em có mặt ở Viện 1 trong thời gian nghỉ thực tập anh đều biết và lại đến thăm em. Anh coi như chưa có chuyện gì xảy ra. Vẫn ân cần, vẫn chu đáo, vẫn chăm sóc, vẫn kiệm lời và vẫn cứ yêu.

Tình yêu anh dành cho em quá lớn và biến anh thành một kẻ si tình trong mắt em. Cách nhau chỉ 10 cây số và đến thăm em thường xuyên như thế mà trong hai năm anh lại viết cho em gần 20 lá thư (chinh xác là 17 lá) và mấy bài thơ tình. Anh là người con trai đã viết thư tình cho em nhiều nhất. Anh viết những gì mà anh đã không đủ can đảm để nói ra, anh viết khi anh buồn, anh viết khi anh say và anh viết khi em vô tình, lạnh nhạt với anh. Những lá thư của anh cho em thấy tình cảm của anh đối với em là rất sâu nặng và cũng thể hiện anh là kẻ si tình mà em thì không thích con trai si tình vì nó có vẻ yếu đuối và bi lụy. Có nhiều lúc em rất vô cớ bực tức với cái cách si tình của anh. Có những lần em tránh mặt anh, bảo anh đừng đến gặp em nữa nhưng rồi sau khi uống với bạn bè anh lại đạp xe đến chổ em. Những lúc đó, em thường hỏi “Anh say à?”, và anh chỉ nói nói đúng một câu “ừ, anh có uống một chút”. Có khi chỉ nói thế thôi rồi đạp xe về khi còn chưa tỉnh rươu. Em đã từng có những lời rât khó nghe đối với anh và nhiều khi lạnh lùng đến nhẫn tâm nhưng anh chẳng để bụng. Chẳng biết là do anh hiền quá hay là vì anh thích em quá mà bỏ qua để rồi vẫn cứ đều đặn đạp xe đến thăm em, hầu như hàng tuần. Nhưng cái sự “si tình” của anh cũng đã từng làm em chông chênh tình cảm. Trong thâm tâm, em cảm nhận được tình cảm của anh dành cho em, em cũng dành tình cảm cho anh nhưng tình cảm đó của em nó thiên về nghĩa hơn là tình, em nghĩ về anh như một người anh hơn là một người bạn trai . Anh cho em cảm giác bình an và tin tưởng tuyệt đối, em có thể thấy được bến đỗ bình an nếu em bước đi trên đường đời với anh. Dù thế em vẫn không thể thoát ra khỏi những suy nghĩ quá tỉnh táo trong chuyện yêu đương. Em không yêu vì sợ đoạn kêt không có hậu, em không dám yêu vì nghĩ đến ngày tốt nghiệp ra trường hai người hai ngã, em không dám yêu anh vì anh yêu em nhiều quá (nếu anh bớt si tình đi một chút thì em thấy an tâm hơn vì em nghĩ người nào yêu nhiều thì sẽ quên nhanh, tình yêu mạnh liệt quá thì sẽ dễ vụt tắt). Cho dù rất tỉnh táo và lý trí khi bên anh nhưng đã có lúc em muốn vứt đi cái lý trí đó để lắng nghe xem con tim mình muốn gì, nghĩ gì. Nhưng rồi số phận đã phán quyết anh và em không có duyên nợ khi mẹ em mất. Sự ra đi của mẹ khiến em quyết định trở về Huế, nơi có gia đình của em và nơi có người cho em được một chốn bình an.

Hôm em chuẩn bị về Huế, anh đến thăm em. Hôm đó em mang toàn bộ giấy tờ, bưu thiếp và thư từ ra đốt và anh phát hiện ra trong đống giấy tờ đó có những lá thư mà anh đã gửi cho em. Dĩ nhiên là anh buồn, rất buồn nhưng anh chỉ hỏi “Em muốn đốt thật à? Anh không đáng để cho em nhớ đến một chút nào sao?”. Em đã ngồi nói với anh khá lâu về lý do em đốt thư từ, giấy tờ. Em nói rằng em rất muốn giữ tất cả những thứ này lại nhưng nó sẽ làm cho em sống không yên ổn được. Khi em về Huế thì em không sống cho em nữa mà sống cho gia đình của em. Em biết về Huế em sẽ có lúc buồn, buồn thì sẽ nhớ miền Bắc, nhớ bạn bè và nhớ anh. Nhớ thì mang thư ra đọc mà đọc thì sẽ lại buồn. Như thế chỉ khiến em chìm đắm trong kỹ niệm và không bước ra được sự vấn vương của quá khứ. Em là kẻ bên ngoài trông thì lạnh lùng nhưng bên trong lại nặng tình cảm nên em phải dứt khoát. Vì vậy em chỉ biết xin lỗi anh. (Có một điều mà em không nói với anh là em đốt những kỹ niệm giữa anh và em ngay trước mặt anh cũng là cách giúp cho anh quên em đi). Sau khi nghe em nói anh chỉ im lặng và ngồi đốt kỹ niệm cùng em. Suốt cả buổi anh không nói gì, chỉ cố gượng cười (để cho em yên lòng thì phải). Chắc là anh bị tổn thương nhiều lắm. Với em, em xem việc anh chấp nhận ngồi cùng em hôm đó là sự cao thượng chứ không phải là “hèn” như đánh giá của V. Sau này em biết được là hôm đó V cũng đến chơi. Khi V thấy anh và em cùng ngồi đốt thư từ (mà V nghĩ trong đó có cả thư và bưu thiếp của V), V không nói lời nào, giận quá và bỏ về trường luôn. Hơn 15 năm sau cái ngày đó, em gặp V. Cậu ấy vẫn còn nhớ chuyện ngày hôm đó và trách em rằng “Chữ được viết ra là chiết xuất bởi tâm hồn, đốt đi là đốt cả một tấm lòng”. Em rất thấm thía câu nói đó của V. Em nói với V rằng số em không may. Thời con gái em chỉ nhận được thư tình của anh và V nhưng em phải đốt đi tất cả. Em đốt những lá thứ đó là đốt cả một thời tuổi trẻ thơ mộng của em, đốt cả những kỹ niệm đẹp nhất mà em có ở miền Bắc. Em đáng thương hơn là đáng trách phải không anh? Sau này khi cuộc sống gia đình em ổn định, các em em đã lớn, nghĩ đến việc đốt hết những thứ đã có ở Miền Bắc em đã thấy có lỗi với anh rất nhiều. Nhưng một đứa con gái ở tuổi mơ mộng như em mà đã phải gánh vác trách nhiệm của một bà mẹ thì em không cho phép mình yếu đuối, không thể để chuyện tình cảm làm ảnh hưởng đến bổn phận. Nói thế nhưng em chưa bao giờ tha thứ cho mình vì hành động đó. Đôi khi em nghĩ tại sao có lúc em có thể sống và hành xử như người không có có trái tim như thế?

Ai rồi cũng phải quên quá khứ để sống tiếp. Em về Huế và hầu như không muốn nghĩ về những gì đã xảy ra ở miền Bắc. Em không cho phép mình nghĩ về anh. Em sống như một phụ nữ đã lập gia đình, không mơ mộng viển vông, không hoài niệm, không quan tâm một ai khác ngoài người mà em đã chọn khi quyết định về Huế. Em cứ nghĩ anh cũng sẽ nhanh chóng quên em sau những gì em làm anh tổn thương. Nhưng không. Anh lại gọi điện, lại hỏi thăm, lại động viên như một người anh đối với một cô em gái lấy chồng xa quê. Suốt gần 10 năm sau ngày em rời miền Bắc năm nào đến ngày sinh nhật em anh cũng gọi điện chúc mừng. Khi gặp lại bạn đại học, anh lại gọi điện cho em. Một đôi lần khi uống say anh lại gọi cho em, em vẫn hỏi anh câu cũ “Anh say à?”, anh cũng trả lời như trước đây “ừ, anh có uống một chút”. Sau đó lại hỏi thăm vu vơ vài câu rồi cúp máy. Hôm sau tỉnh rượu anh lại gọi điện xin lỗi và khi nào cũng hỏi “Hôm qua anh không nói điều gì đáng trách chứ?”. Mỗi lần anh gọi điện cho em, em lại thấy buồn, rất buồn. Em có lỗi với anh rất nhiều. Em nợ anh nhiều, anh ạ.

Viết cho AIT của tôi.

Tháng 9 năm nay lớp tôi kỷ niệm 20 ngày tựu trường. Cách đây 20 năm tôi bỏ ngành lâm nghiệp ở trường Nông nghiệp 2 Huế để ra Bắc học ngành nuôi trồng thủy sản theo chương trình đào tạo của Viện công nghệ châu Á AIT. Vì thế lớp tôi thường được biết đến với cái tên ngắn ngọn là sinh viên AIT. Mang tiếng là kỹ sư NTTS nhưng từ ngày ra trường đến nay tôi chưa bao giờ sống bằng nghề NTTS và tôi cũng chưa một ngày làm đúng ngành mà tôi đã học. Tuy nhiên tôi chưa và sẽ không bao giờ quên những ngày tháng ở miền Bắc, nơi mà tôi không những được học kiến thức mà còn được học cách làm người. Tôi luôn biết ơn cuộc đời đã cho tôi những ngày tháng đó để giúp tôi trở thành tôi của ngày hôm nay. Nhân dịp kỷ niệm 20 năm tôi muốn viết vài dòng để tri ân những con người đã cho tôi một khoảng thời gian đáng nhớ ở Viện 1, Đình Bảng, Tiên Sơn, Hà Bắc.

Cách đây 20 năm tôi khăn gói leo lên một chiếc xe khách cùng với một chị học ở ĐH Tổng hợp Huế (chỉ tình cờ biết chị ấy khi cùng đón xe) ra Trường NN 1 để thi vào AIT. Đó là lần đầu tiên tôi đi ra khỏi địa phận tỉnh TT Huế. Lúc đi cả hai chị em đều không biết trường NN1 nằm ở đâu, cứ nhắm mắt leo đại lên xe một chiếc xe đón khách giữa đường. Mọi việc trên đường đi đều nhờ ông lơ xe lo liệu. Ra đến trường NN 1 trời còn chưa sáng, hai chị em lêch tha lêch thếch kéo hành lý cuốc bộ từ đường quốc lộ vô đến sân trường. Vừa mệt vừa buồn ngủ nên vứt đại hành lý ở gốc cây và ngồi gác tay lên đầu ngối ngủ. Đang lơ mơ làng màng thì có hai anh đi ngang qua. Trông tình cảnh của mình khi đó chắc là thê thảm quá hay sao mà một anh dừng lại hỏi chuyện và chạy đi tìm bạn mở phòng  hộisinh viên cho hai chị em vào nghỉ. Trong những ngày ở trường 1, người con trai đó đã đưa hai chị em đến ngủ nhờ ở ký túc xá nữ, đưa đi ăn và còn mượn giúp máy tính để đi thi. Sau mỗi buổi thi anh và bạn anh lại đến hỏi thăm và động viên. Ngày thi xong, anh và một người bạn đạp xe gần 20 cây số để đưa hai chị em cùng hai cái va ly qua bến xe Giáp Bát để về Huế. Hôm đó là một ngày mưa phùn và lạnh. Anh chở chị bạn tôi và bạn anh thì chở tôi. Tôi đi sau nhìn dáng anh liêu xiêu đạp xe trong gió khi qua cầu Long Biên mà cảm kích vô cùng. Suốt đời tôi sẽ không bao giờ quên hình ảnh đó, hình ảnh về lòng tốt của con người. Anh là người con trai miền Bắc đầu tiên mà tôi quen và anh đã cho tôi những ấn tượng rất đẹp về dân Bắc kỳ.

Hơn một tháng sau khi về Huế tôi nhận được kết quả trúng tuyển (chị bạn đi thi cùng tôi thì trượt). Tôi lên đường đi ra Bắc học. Lớp tôi là khóa AIT đầu tiên, chỉ có 25 người, đến từ 11 tỉnh thành khác nhau. Quê tôi xa trường nhất (chương trình AIT chỉ tuyển sinh viên từ Huế trở ra Bắc). Viện 1 nơi tôi học được xem như là một khu tự trị được bao bọc bằng hàng rào kín cổng cao tường và tách biệt với khu dân cư phía trước. Phía sau Viện là ruộng lúa. Trong khuôn viên của Viện chỉ có toà nhà làm việc của cán bộ Viện, khu ký túc xá mới xây cho 25 sinh viên lớp chúng tôi, một trại cho cá đẻ và mấy cái hồ cá thí nghiệm. Khung cảnh lãng mạn nhất ở Viện có lẽ là mấy cái ghế đá được đặt dưới mấy cây nhãn lâu năm và con đường nhỏ từ cổng đi vào có hai hàng cây hai bên. Buổi tối ở Viện rất vắng vì cán bộ về nhà hết, chỉ còn 25 đứa sinh viên chúng tôi. Những ngày lễ và cuối tuần lại càng vắng vì một số sinh viên ở gần về nhà. Tôi rất hiếm khi đi ra khỏi viện một mình vào buổi tối vì bên ngoài rất nhiều dân bài bạc và buôn lậu. Ở gần viện cũng chẳng có dịch vụ giải trí nào - không cà phê, không karaoke, không chè, không nước ngọt và cũng chẳng có chổ nào mà chơi. Kể ra thì nghe buồn tẻ thế nhưng rất hiếm khi tôi cảm thấy chán khi ở đó. Cả ngày chúng tôi đi học, sau giờ học thì quây quần bên nhau như một gia đình. Thời đó ký túc xá  ở các trường đại học thường có khu nam riêng, khu nữ riêng, còn lớp chúng tôi 7 cô nữ ở hai phòng chung với khu nam. Phòng nữ suốt ngày mở cửa tênh hênh, không rèm, không sáo. Mấy thằng con trai quần đùi áo ba lỗ thỉnh thoảng cứ thế thản nhiên bước vô. Buổi tối, ngoài giờ học bài chúng tôi xem ti vi, uống trà tán phét, hát hò và nói chuyện trên trời dưới đất. Đó là khoảng thời gian mà tôi đã được sống rất vô tư, vui vẻ, không lo toan, không tính toán và không bon chen.

Sẽ khó quên được những ngày cả lớp hì hục bắt ốc ở mấy cái ao vừa được tát cạn, hì hục nấu và hì hục ăn. Sẽ không bao giờ quên những buổi sinh nhật khi mà cả lớp thường chạm mặt nhau ở Từ Sơn khi đi mua quà cho bạn, rồi hí hửng gói quà, ăn tối xong ai nấy hào hứng đi dự sinh nhật cho dù chỉ bước vài bước chân là tới chổ sinh nhật. Những bó hoa cẩm chướng, những quả mận chua chua và những quyển sổ được gói giấy màu đã trở thành đặc trưng của một buổi sinh nhật lớp AIT1. Sẽ không quên những buổi ổn thi, ai nấy căng thẳng, mấy cô nữ lúc nào cũng thắp hương trước ngày thi và mừng rú lên nếu tàn hương không rụng xuống (vì cho đó là điềm lành ). Sẽ không quên những buổi tối cả lớp ngồi quây quần bên nhau luyện nói tiếng Anh, những buổi học tiếng Pháp ở nhà một bác ở cách Viện 1 mấy cây số, những hôm chụm đầu nhau chơi trò “cầu cơ”- cầu đủ thứ trên đời, những buổi tối cái Quyên phòng tôi đứng ngoài ban công hát với Nguyên đứng ở ban công phòng phía dưới, nhớ những buổi chiều cuối tuần cùng bạn lang thang trong viện, những ngày nghỉ lễ uống “bia khổ” đến sau xỉn, những hôm cùng bạn về trường 1 chơi, những lần rong chơi khắp chốn cùng bạn bè cho dù trong túi chẳng có xu nào.

Khoảng thời gian ở Miền Bắc đã dạy cho tôi nhiều điều để sau này dù cuộc sống có khó khăn thế nào thì tôi vẫn đủ sức mạnh để đứng lên và bước đi. Tôi đã được học với những người thầy đáng kính, những người đầy tâm huyết với nghề và thừa trách nhiệm với học trò. Tôi đã học được ở họ sự chuẩn mực của một nhà giáo, sự khiêm tốn của một người tài và sự hài hước và lãng mạn cần có của một người đứng lớp. Tôi đã được dạy bởi những cán bộ nghiên cứu của Viện I, những con người đầy đam mê với công việc. Họ đã truyền hết tất cả những gì họ có với nghề cho chúng tôi. Với tôi họ không những là người thầy mà còn là người cha, người chú dạy bảo lũ chúng tôi đối nhân xử thế. Họ dạy cho tôi sự rộng lượng và lòng vị tha với những lỗi lầm của thời tuổi trẻ, họ cho tôi biết ước mơ và biết hy vọng. Ở đó hàng ngày tôi vẫn gặp những cô, những chú làm những công việc rất nhỏ ở Viện nhưng đầy nhiệt tình, những con người luôn vui vẻ, thân thiện chào “mày mày tao tao” với lũ sinh viên chúng tôi như những người bạn. Ở đó tôi có những người bạn dạy cho tôi biết yêu thương, biết đùm bọc, biết quan tâm, biết lắng nghe và biết chia sẻ. Sống với họ tôi luôn tin rằng tôi không bao giờ thiếu tình thương và họ luôn ở đó vì tôi. Ở đó tôi có người bạn thường ngồi cùng tôi nói về ước mơ, về hoài bão, về những dự địnhnghề nghiệp trong tương lai. Ở đó tôi có những người bạn có thể chịu đựng và bỏ qua cái tính nóng nảy và bốc đồng của tôi. Cảm ơn những người bạn đã ngồi nghe tôi chia sẻ những buồn vui trong cuộc sống, càm ràm những điều không như ý và cáu gắt vì những chuyện không đâu. Tôi sẽ không quên người bạn đã chở tôi qua viện mắt Trung ương để khám mắt để rồi hôm sau lo lắng vì tôi phản ứng với thuốc. Tôi luôn biết ơn những bài thơ tình mà một người bạn “già” hay đọc cho tôi nghe, nhờ nó mà tôi yêu thơ hơn, và yêu đời hơn. Tôi muốn cảm ơn những người bạn đã từng ngồi bên tôi trong những lúc tôi tuyệt vọng nhất. Cảm ơn người bạn đã ngồi im lặng bên tôi khi tôi khóc nhớ mẹ. Tôi muốn cảm ơn bạn vì sự im lặng đó. Tôi luôn biết ơn những ánh mắt dõi theo tôi vào ngày tôi tiễn các bạn ra Bắc sau khi đi hội thảo ở Nha Trang về. Hôm đó tôi đã chạy xe máy theo xe ô tô các bạn đến tận bên kia sông Hương. Khi tôi dừng lại các bạn tôi vẫn dồn về phía sau để nhìn tôi. Tôi biết các bạn thương tôi như thương một đứa em gái lấy chồng xa nhà, không may phải làm dâu ở một nơi vất vả. Ánh mắt của các bạn đã đi theo suốt cuộc đời tôi, là động lực giúp tôi vượt qua những lúc khó khăn nhất trong cuộc sống. Nhiều năm sau đó những người bạn miền Bắc của tôi vẫn dõi theo từng bước tôi đi, vẫn lo lắng cho tôi và luôn cầu mong cho tôi bình an. Ngày tôi lấy chồng món quà bất ngờ và giá trị nhất mà tôi nhận được là sự hiện diện của 5 bạn đại diện cho AIT1 vào Huế tham dự đám cưới của tôi. Đó là một ưu ái mà AIT1 dành cho tôi. Trên những nẻo đường đời mà tôi đã đi qua dù khó khăn hay thuận lợi tôi vẫn luôn nhớ về những tấm lòng ở Miền Bắc để vững tâm mà đi, tôi luôn dành sự biết ơn cho thầy cô và các bạn trong mỗi thành quả mà tôi có được.

Tôi cảm kích tấm lòng của một người con trai Bắc đã dành tình yêu cho tôi, một tình yêu chân thành và đáng trân trọng. Anh luôn là người tốt, ân cần, chu đáo và đáng tin cậy như ngày đầu tiên tôi gặp anh ở trường NN1 khi đang ngồi ủ rũ ở sân trường. Cho dù tình yêu đó của anh chẳng được đền đáp nhưng anh vẫn âm thầm, lặng lẽ và bền bỉ quan tâm chăm sóc cho tôi. Anh là người mà tôi có thể chia sẻ mọi niềm vui nổi buồn. Tôi luôn coi anh như người anh nên tôi có thể nói với anh tất cả những gì tôi nghĩ, kể cả những ý nghĩ xấu xa nhất. Anh có thể kiên nhẫn ngồi nghe tôi luyên thuyên cả giờ đồng hồ không ngừng. Anh là một một trong rất ít người có thể chịu đựng được cái tính ngang tàng, ngổ ngáo rất bản năng của tôi. Cảm ơn anh vì những tình cảm anh đã dành cho tôi . Cảm ơn những lời chúc mừng sinh nhật và những lời động viên anh đã gửi cho tôi hàng năm sau khi tôi đã về Huế.

Tôi đặc biệt muốn tri ân hai người thầy đã có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời tôi. Một người tôi luôn gọi là thầy cho dù người đó chưa bao giờ chính thức dạy tôi một tiết học nào. Người này là một tiến sĩ ở Nga. Khi tiếng Nga không giúp được gì trong các mối quan hệ với nước ngoài, ông đã tự học tiếng Anh khi tuổi đã lớn và có thể nói tiếng Anh rất tốt. Điều ông đã làm được đã cho tôi niềm tin và hy vọng vào những gì mà mình cứ nghĩ là không thể. Ông cũng là người khuyến khích lớp tôi phải nói tiếng Anh khi ở trong khuôn viên Viện 1. Hồi đó mỗi lần gặp ông là tái mặt vì ông nói tiếng Anh và phải trả lời lại với ông bằng tiếng Anh. Tôi học ở ông tinh thần làm việc nghiêm túc, và sự đam mê công việc. Tôi chưa thấy ai siêng năng làm việc như ông, hình như ông không biết mệt mỏi khi ngồi vào bàn làm việc. Ông là người quyết đoán và có phần độc đoán và tôi thích cả hai tính cách đó. Người quản lý thì cần một chút độc đoán. Ông dạy cho tôi biết ước mơ và hy vọng. Ông truyền cho tôi khát vọng vươn lên và ý chí chinh phục những khó khăn. Ông mang trong người sự nghiêm túc, kiên nhẫn của một nhà khoa học nhưng đồng thời cũng có một chút khôn khéo của một người làm kinh doanh. Tôi thì thường bị ấn tượng bởi những người như thế. Ông là người chấm phản biện luận văn của tôi, ông cũng là một thành viên trong hội đồng báo cáo tốt nghiệp của tôi. Trong khi những thành viên khác cho tôi điểm rất cao thì ông là người chấm cho tối điểm thấp nhất. Vì những điểm số thấp lẹt đẹt của ông mà điểm tổng kết của tôi chỉ được 7.9. Hồi đó cứ ấm ức mãi về việc này, cứ nghĩ vì thầy mà không được bằng loại giỏi. Sau này khi đã trưởng thành hơn, khi nhìn vào con số 7.9 tôi thầm cảm ơn thầy. Nói một cách nào đó thì điểm số của thầy nhắc tôi nhớ rằng tôi chưa bao giờ hoàn hảo và luôn có 0.1 điểm phía trước để tôi phấn đấu. Em cảm ơn thầy rất nhiều.

Người thầy thứ hai tôi muốn nhắc đến ở đây là người đã giúp tôi đứng dậy trong thời điểm mà tôi tuyệt vọng nhất. Ông là Tiến sĩ Harvey Demaine, người Anh và là người khởi xướng chương trình AIT. Có một kỹ niệm chẳng hay ho gì giữa tôi và thầy. Một hôm vào giờ nghỉ trưa của hội thảo tôi đánh bóng bàn với thầy và chẳng hiểu sao thầy ngã và bị gãy tay. Chuyện một vị tiến sĩ chủ trì một hội thảo lại bị gãy tay vì chơi bóng bàn với sinh viên là một việc không hề bình thường. Từ đó tôi bị gán cái tội sát thủ người đã sinh ra chương trình AIT. Tôi và thầy cũng chỉ biết nhau theo cách đó mà thôi. Thỉnh thoảng thầy cũng có dạy lớp tôi vài tiết nhưng tôi chưa bao giờ nói chuyện riêng với thầy. Vì vậy, khi nói đến ông kèm với tên Nga thì nhiều người nhớ ngay đến sự kiện Nga làm gãy tay thầy. Tuy nhiên còn một câu chuyện về lòng tốt của thầy mà tôi chưa bao giờ kể với ai. Vào cuối năm 1996, lớp tôi cùng với một số thầy cô trong đó có Dr Demaine đi vào Nha Trang tham gia hội thảo. Khi đi ngang Huế cả đoàn vào thắp hương cho mẹ tôi (khi đó mẹ tôi vừa mất được hơn một tháng). Khoảng một tháng sau (trước Tết vài ngày), tôi nhận được một thiệp chúc Tết bên trong có tờ 100 đô la Mỹ từ thầy Demaine. Có thể thầy sẽ không bao giờ hiểu được tờ 100 đô đó có nghĩa với tôi như thế nào. Nó không những giúp ba tôi trả được một chút nợ nần do công việc kinh chẳng mấy thuận lợi sau khi mẹ tôi mất đi, mà nó còn giúp tôi đứng dậy mà bước đi. Trong khi tôi đang có ý nghĩ rằng cả thế giới đang quay lung với tôi, với gia đình tôi, trong khi tôi phải sống giữa nhưng ánh mắt thương hại, những cái nhìn xa lánh và những lời xầm xì bán tán của thiên hạ thì 100 đô đó là cứu cánh đời tôi. Nó nhắc tôi nhớ rằng tôi vẫn còn được yêu thương, tôi vẫn còn được quan tâm, tôi vẫn còn được cảm thông và chia xẻ. Nó là minh chứng khiến cho tôi tin rằng tôi và gia đình tôi không xấu xa như thiên hạ đang bàn tán ngoài kia, tôi không đáng bị hất hủi, tôi không đáng bị rẻ khinh. Nếu 100 đô đó đến từ những người thân của tôi thì có lẽ nó không có ý nghĩ lớn đến như vậy, đằng này nó là một món quà âm thầm, đầy sự cảm thông và chia xẻ của một người ở tầng lớp quá cao so với tôi, nó đến từ một người mà tôi không thân thiết, và nó đến từ một người là dân Tây chính gốc và nó đến đúng lúc tôi tuyệt vọng nhất. Vì thế mà nó ý nghĩa, vì thế mà nó vô giá. Trong rất nhiều năm tôi đã suy nghĩ bằng một cách nào đó tôi phải trả cái ơn 100 đô của Thầy. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về điều đó nhưng rồi tôi nhận ra rằng có lẽ tôi sẽ chẳng bao giờ trả được món nợ ân tình đó. Cho dù tôi có là tỉ phú đi nữa thì tôi cũng không thể trả hết món nợ 100 đô cho Thầy của tôi. Suốt đời tôi mang ơn Thầy và tôi muốn mang cái ơn đó trong suốt cuộc đời tôi. Cách đây vài tháng tôi gặp lại Thầy trên facebook và nhắc lại chuyện 100 đô, thầy nói “you never owned me anything darling”. Săp tới Thầy sẽ tham dự lễ kỷ niệm 20 năm AIT, tôi ước sẽ gặp được Thầy và ôm Thầy một cái thật chặt để tỏ lòng tri ân của tôi với Thầy. Nếu tôi không tham dự được thì xin nhờ các bạn chuyển lời tri ân này của tôi đến Thầy Demaine giúp tôi.

Nhìn lại 20 năm đã qua, tôi không dám tự nhận mình là người thành công, tôi cũng không là người thành đạt và chắc chắn tôi không phải là người giàu có nhưng tôi tự hào vì tôi đã sống, đã làm việc theo đúng những giá trị mà thầy cô và bạn bè đã dạy cho tôi. Tôi không phải là người thành công nhưng tôi chưa bao giờ gục ngã vì thất bại, tôi không là người thành đạt nhưng tôi chưa bao giờ thôi khát khao và hy vọng, tôi không là người giàu có nhưng tôi chưa bao giờ là người thiếu tử tế. Tôi đã sống tốt với những kiến thức và vốn sống mà các thầy cô đã cho tôi, tôi đã sống đầy đam mê, đầy nhiệt huyết và và đầy trách nhiệm như cách mà thầy tôi đã sống, tôi đã là con người biết yêu thương như cách mà bạn bè tôi đã yêu thương tôi, tôi là người biết quan tâm chia sẻ như cách mà thầy tôi đã cứu rỗi tôi. Và trên tất cả tôi đã làm một người con, người chị, người vợ và người mẹ tốt của gia đình. Đó chính là cách mà tôi trả ơn những người đã giúp tôi trở thành tôi của ngày hôm nay.

Lễ kỷ niệm 20 năm AIT sắp diễn ra, xin có vài lời (dài dòng) để bày tỏ tấm lòng của tôi đến với tất cả thầy cô và bạn bè. Nếu tôi không tham dự được thì hãy xem như đây là lời cảm ơn của tôi