Anh lại gọi cho mình khi đã ngà ngà say. Nghe giọng ngái ngủ của mình anh bảo "Thôi chết, bên em mấy giờ rồi?" Mình bảo "Một giờ rưỡi sáng. Anh đang nhậu à?"  "Ừ, hôm nay trong nhóm có một người từ Úc về. Anh nhớ tới em nên gọi. Anh có làm phiền em với gia đình không?" Và như mọi khi, anh nói thêm 1 hai 2 câu vu vơ chẳng đâu vào đâu rồi cúp máy. Hơn 25 năm qua thỉnh thoảng anh lại như thế, gọi cho mình lúc say, gọi cho mình khi gặp lại bạn đại học, và mình biết có khi anh gọi cho mình khi anh bất an hoặc có sự cố trong gia đình. Sau những cú điện thoại vào lúc nửa đêm thì hôm sau anh lại gọi để xin lỗi, mình lại hỏi "Anh ổn chứ?" "Anh ổn" . Đôi lần mình hỏi "Sao tối qua gọi cho em?" "Anh không biết nữa. Chỉ muốn nghe gọng em, nghe em nói anh thấy bình an". Rồi hai anh em lại nói chuyện công việc, gia đình và con cái. Có những lúc nói cả tiếng đồng hồ nhưng anh hiếm khi nói về chuyện cũ, chưa một lần anh hỏi tại sao ngày đó mình không yêu anh, tại sao ngày đó mình đốt hết thư của anh ngay trước mặt anh. Mình cũng chưa một lần hỏi tại sao anh lại nặng tình với mình thế. Có những lúc anh bảo anh gọi điện cho mình khi say để đủ can đảm nói những điều mà khi tỉnh không dám nói nhưng sau đó anh lại chỉ nói đôi câu vu vơ không đầu không đuôi rồi vội vàng cúp máy. Mình luôn cảm kích và tôn trọng anh vì điều đó. Nếu khi say anh nói hết những điều muốn nói thì anh em mình sẽ chẳng thể có được những cuộc nói chuyện hàng giờ đồng hồ vào sáng hôm sau khi anh tỉnh rượu.  

Đã hơn 20 năm rồi chưa gặp lại anh. 

 Hôm nay sinh nhật lần thứ 48 của mình. Trời nhá nhem tối ngồi một mình trong phòng, cảm thấy cô đơn và trống trãi. Mình luôn sợ hoàng hôn, đặc biệt sợ khi hoàng hôn buông xuống mà xung quanh mình không có người quen.

Cưới nhau hơn hai mươi năm lần đầu tiên chồng chủ động mua hoa tặng sinh nhật vợ. Con gái mua cho mẹ mấy cái dây buộc tóc từ hôm trước, sáng ra quên chúc mừng sinh nhật mẹ nên đến trường mới gửi tin nhắn. Con trai mua tặng mẹ một con dao làm bếp và sáng ra ôm mẹ chúc mừng và muốn nói gì đó nhưng rồi thôi. Như mọi năm, mình không có thói quen tổ chức sinh nhật cho bản thân. 

Suốt hơn 25 năm qua, có một người con trai luôn nhớ ngày sinh nhật của mình cho dù mình và người đó đã không gặp nhau gần 20 năm. Với mình như thế là đủ. Mình không có nhu cầu nhận lời chúc mừng sinh nhật từ bạn bè chỉ vì được facebook nhắc, mình chỉ cần một người nhớ đến ngày sinh của mình từ trong lòng của họ. Hôm nay người đó cũng gửi lời chúc mừng ngày mình được sinh ra đời.

Đọc mấy bài báo phản ảnh chuyện thi công chức và những bàn tán xung quanh chuyện tại sao nhiều người có bằng thạc sĩ loại giỏi ở nước ngoài về VN thi công chức mà bị rớt. Với kinh nghiệm 5 lần thi công chức (vào trường ĐH Nông Lâm Huế) thì mình thấy chuyện đó chẳng có gì phải thắc mắc.

Có lẽ trong mấy trăm cán bộ nhân viên, giảng viên trường ĐH Nông lâm Huế sẽ không có một người nào vượt qua ky lục thi công chức của mình: 5 lần thi làm giảng viên trong vòng 10 năm từ năm 1998 đến năm 2009.

Lần đầu tiên mình thi làm giảng viên vào bộ môn thủy sản, trường nông lâm là vào đầu năm 1998. Mới ra trường được một năm, đầy tự tin và tràn trề hy vọng. Thi giảng rất tốt. Tốt cho đến nỗi một thầy (mình không quen, không ngồi trong hội đồng) dạy môn mình giảng nhận xét "em giảng hay hơn rất nhiều giáo viên trong khoa tôi". Sau phần giảng là phần vấn đáp với hội đồng (hồi đó chưa có ĐH Huế nên không thi công chức tập trung như bây giờ). Sau vài câu hỏi về chuyên môn, thầy trưởng hội đồng hỏi "Em có biết đá bóng không? Khoa đang cần người chơi bóng đá". Sau câu hỏi đó mình biết là mình trượt thẳng cẳng. Và đúng là mình trượt thiệt, trượt mà không nhận dược bất kỳ một thông báo nào. Mình chỉ biết mình không đỗ vì thằng bạn của mình được tuyển dụng và năm đó bộ môn thủy sản chỉ lấy một chỉ tiêu.

Cuối năm 1998 lại nộp hồ sơ thi lần hai, cũng lại là bộ môn thủy sản thuộc khoa chăn nuôi thú y. Trước khi thi lần hai, thằng bạn mình (là đứa đã thắng mình trong lần thi đầu) nó khuyên rất chân thành rằng "Nga nên đến thăm nhà mấy thầy cô trong hội đồng, ít nhất là thầy trưởng hội đồng. Nga đừng cố chấp và cứng đầu nữa". Thực ra mình hoàn toàn không cố chấp và cũng chẳng cứng đầu nhưng mình không quen bất kỳ ai trong số họ, cũng không có ai để nhờ làm cầu nối, và mình thì rất tệ về kỹ năng ngoại giao. Việc đến nhà ai đó quà cáp, nhờ vả, xin xỏ việc gì đó cho mình là cái việc khó làm nhất đối với mình, mình cảm thấy rất tổn thương khi làm những việc như thế, và cảm thấy làm như thế nó mất lòng tự trọng quá. Và vì thế mà mình lại đâm đầu thi lần thứ hai trong tư thế là người xa lạ với hội đồng. Vào thời điểm thi lần hai thì khóa sinh viên nuôi trồng thủy sản đầu tiên được đào tạo ở Nông lâm Huế đã ra trường. Đối thủ của mình lần đó toàn là sinh viên thủy sản của nông lâm Huế. Năm đó khoa lấy 2 suất, và khoa muốn có ít nhất một suất là nam và người nam được khoa ngắm là học trò của một thầy trong hội đồng. Như vậy mình vẫn còn có cửa nhưng là cửa hẹp vì mình phải cạnh tranh với một cô là học trò của một thành viên khác trong hội đồng. Ngoài ra cô đó cũng hơn mình về mặt bằng cấp (cô đó được 8.0 nên được bằng giỏi, còn mình thì chỉ được 7.9 nên bằng khá). Biết thế nên mình đã rất nổ lực, chuẩn bị bài kỹ, chuẩn bị tốt tâm lý, luyện tập rất nhiều, đọc tài liệu cũng rất nhiều. Sau phần thi giảng, hội đồng quyết định lấy 3 suất thay vì 2 như dự kiến và trong đó có tên mình. Lý do là hai bạn kia giảng không được tốt nên không thể vượt qua điểm của mình. Sau phần thi giảng là phần thi công chức ở tại trường (về luật và nghị định như thi công chức bây giờ vậy nhưng tổ chức tại trường vì chưa có ĐH Huế). Thi xong đợi mãi chẳng thấy thông báo kết quả nên nhờ ông anh hỏi giúp thì mới biết là đã tuyển dụng xong rồi. Kết quả như mình dự đoán: một nam và một nữ mà nữ đó không phải là mình frown emoticon. Tức quá chạy quanh hỏi tại sao mình bị rớt thì được trả lời là "Điểm giảng của em cao nhưng điểm lý thuyết của em thấp, cộng lại thì em thấp hơn mấy bạn kia". Mình cố xin kết quả thi nhưng chẳng ai đưa cho. Đến bây giờ mình cũng không biết mình được bao nhiều điểm và thua đối thủ mấy điểm.

Lần thi thứ ba là năm 1999, cũng lại thi vào bộ môn thủy sản, khoa chăn nuôi thú y. Lần này khoa chỉ lấy một suất và mình phải cạnh tranh với một anh sinh viên mới ra trường mà anh này lại là em vợ của thầy trưởng bộ môn. Tìm hiểu tới ngang đó thì mình đã biết là không còn cửa. Tuy nhiên mình vẫn đi thi, vẫn giảng, vẫn thi lý thuyết nhưng mình không thèm đến trường để hỏi kết quả. Biết chắc là trượt nhưng mình vẫn thi lần thứ ba, thi để nói với bản thân rằng "mình đã không dễ dàng từ bỏ mơ ước của mình". Đúng thế, cả cuộc đời mình, mình chỉ mơ làm giáo viên và mình đã kiên trì theo đuổi giấc mơ đó. Nhưng thời đó mình đã quá ngây ngô để nhận ra rằng năng lực và chuyên môn đôi khi chẳng là gì cả, tâm huyết và khát khao cũng chẳng quan trọng như mình nghĩ. Mặc dù cả ba lần đều thất bại nhưng mình chưa bao giờ nuối tiếc, hay tự trách bản thân vì mình đã làm tất cả vì ước mơ của mình. Và vì mình dốc hết sức nhưng vẫn không đạt được điều mình muốn nên mình đã có thể dứt bỏ nó để đến với một mơ ước khác. Sau này mình đi làm dự án với một thầy đã từng ngồi hội đồng tuyển dụng trước đây và thầy của người này, là một rưởng khoa NTTS ở ĐH Nha Trang. Khi nghe mình kể thi vào bộ môn thủy sản ba lần và đều trượt, thầy ở trường ĐH Thủy Sản Nha Trang bảo "Sao mày ngu thế, thi một lần mà trượt thì sẽ không bao giờ đỗ được ở những lần sau nếu mày thi vào cùng một khoa".

Lần thi thứ tư thi vào trường nông lâm Huế là vào năm 2006, thi vào khoa khuyến nông và PTNT, sau khi có bằng thạc sĩ ở Úc. Khi được học bổng học cao học ở Úc mình có quyền chọn một trong ba ngành bao gồm kinh tế môi trường, quy hoạch phát triển và quản lý nông thôn. Mình đã chọn ngành nông thôn chỉ với một lý do duy nhất là nó sát với yêu cầu chuyên môn ngành khuyến nông và PTNT. Mình chọn ngành đó chỉ để sau này xin vào khoa khuyến nông. Tuy nhiên kết quả không như mình mong đợi. Nộp hồ sơ hôm trước thì hôm sau mình được thông báo lên lấy hồ sơ về vì không hợp lệ. Đên phòng tổ chức hành chính hỏi tại sao hồ sơ không hợp lệ, cô cán bộ ở đó chỉ nói "Hồ sơ của em không có trong ngành tuyển dụng năm nay". Mình hỏi thế có nghĩa là gì, cô í bảo rằng trưởng tuyển ngành PTNT trong khi bằng của mình lại là quản lý nông thôn. Mình bảo với cô í là "cô hãy xem những môn em học, và những việc em đã làm. Cái tên của ngành học có thể không giống nhưng những gì em học thì đúng yêu cầu tuyển dụng". Thế nhưng cô ý bảo khoa tuyển ngành nào thì nhận hồ sơ ngành đó thôi. Mình tức quá bảo "Nếu trường tuyển cái ngành mà trong cả nước Việt Nam chỉ có trường đào tạo thì chỉ có sinh viên của trường mới hợp lệ à?". Cô í bảo cái đó thì lên hỏi trưởng khoa í. Mình tức quá cầm bộ hồ sơ lên gõ cửa phòng trưởng khoa và sùng sục đi vào cho dù mình chưa bao giờ biết mặt trưởng khoa trước đó. Gặp trưởng khoa, nghe thầy giải thích xong thì thấy hạ hỏa (chưa từng gặp ai lại nhẹ nhàng và điềm tĩnh như vị trưởng khoa này) chứ cũng chẳng thay đổi được thực tế là hồ sơ của mình bị loại từ vòng gởi xe.

Lần thi thứ năm là vào năm 2009, lại thi vào khoa Khuyến nông và PTNT. Trước khi thi vào khoa thì mình đã làm việc cho một dự án của khoa trong thời gian 6 tháng. Đó có thể là một lợi thế giúp cho mình thành công ở lần thi này. Tuy nhiên, mình cũng gặp một sự cố trong kỳ tuyển dụng lần này. Sau khi nộp hồ sơ, để chắc chắn mình hỏi anh phó phòng tổ chức hành chính xem hồ sơ của mình có hợp lệ không, ảnh bảo là hợp lệ. Thế mà mấy ngày sau mình lại được mời lên phòng tổ chức để lấy hồ sơ về. Nghe tin mà choáng muốn ngất. Lật đật chạy lên hỏi lý do thì được thầy trưởng phòng tổ chức nói rằng "Em lớn tuổi rồi nên không đủ điều kiện tuyển dụng". Mình bảo "em mới 36 tuổi thì vẫn còn đủ tuổi thi công chức mà thầy". Thầy í ậm ừ bảo "ừ, thì bây giờ là 36 nhưng sắp hết năm rồi nên đến khi em được tuyển dụng thì em 37 rồi. Nếu trong 3 năm tiếp theo ĐH Huế không cấp chỉ tiêu biên chế cho trường thì em không thể thi công chức. Như thế đến năm em 40 tuổi mà em vẫn chưa thi được công chức thì trường không thể bỏ ngân sách ra nuôi em cả đời được". Túm lại là mình bị từ chối vì GIÀ. Mình tức quá nói lý "Nếu thầy nói hồ sơ em không hợp lệ vì quá tuổi thì tại sao trong thông báo tuyển dụng trường không ghi giới hạn tuổi đối với thí sinh?" Ông í bảo "Khi ra thông báo chúng tôi quên viết điều kiện này". Lần này thì mình nhất quyết không cầm hồ về và mình khẳng định với vị ấy rằng "Nếu hồ sơ em bị loại thì em sẽ kiện". Mình kể cho một vị trưởng bối nghe chuyện này, vị ấy khuyên "Đừng quá cứng rắn và máy móc. Em phải biết thích nghi một chút". Mình hiểu vị trưởng bối đó muốn nói gì. Thế là tối hôm đó mình lóc cóc đi mua một chai rượu (dỏm) làm phông nền cho cái bì thư và mang tới nhà vị trưởng phòng đó. Rất may là vị đó không có ở nhà. Mình để quà lại cho vợ của vị ấy, nhắc lui nhắc tới tên mình và tên khoa KN vài lần rồi chuồn. Với thương vụ đó thì mình mất một chia rượu + phong bao nhưng vị trưởng phòng kia thì mãi mãi mất đi sự kính trọng của mình đối với ông ấy. Sau này gặp lại vị đó mình không bao giờ gọi là thầy.

Từ chuyện thi vô ĐH nông lâm Huế mình rút ra được nhiều điều:

Thứ nhất, trong cuộc sống mình luôn có ước mơ và mình luôn nổ lực hết khả năng để thực hiện ước mơ của mình. Khi đã làm hết sức mà ước mơ vẫn không thành hiện thực thì mình sẽ không bao giờ nuối tiếc hay tự trách bản thân. Vì đã nổ lực như thế nên mình có thể bước qua thất bại để đi tiếp.

Thứ hai, ngày trước mình hay trách số mình sao không may mắn trên đường công danh. Giờ nghĩ lại thì nhận ra rằng không phải do số phận mà do tính cách của mình: Nếu mình nghĩ khác, và hành động khác thì kết quả có khi đã khác. Ví dụ nếu mình nghe theo lời khuyên của thằng bạn trước khi thi lần hai thì biết đâu mình đã được đi dạy từ năm 1998; nếu mình không nghe theo lời khuyên của vị trưởng bối thì có ai đảm bảo rằng hồ sơ của mình được vị trưởng phòng kia cho vào short list. Thế mới hay không có sô phận trên cuộc đời này.

Thứ ba, mình luôn đề ra nguyên tắc cho bản thân, đặc biệt là những gì liên quan đến đạo đức, và giá trị bản thân tuy nhiên cứ cứng nhắc mãi với những nguyên tắc của mình trong một xã hội không đề cao nguyên tắc thì mình chẳng bao giờ đi đến đâu cả. Một minh chứng là mình chẳng thấy thoải mái chút nào khi xách quà đến nhà ông trưởng phòng để ông ấy làm lơ cái chuyện hồ sơ nhưng nếu mình cứ giữ nguyên tắc của mình thì có thể mình chẳng thắng được ông í. Vậy mới thấy trong một xã hội lộn xộn, phức tạp, vàng thau lẫn lộn để tồn tại và đi lên thì phải flexible. Tuy nhiên, nếu sự flexible không có giới hạn và thiếu kiểm soát thì sẽ làm bào món giá trị của cá nhân và dẫn đến đánh mất tất cả những gì mà mình từng cho là tốt đẹp.

Thứ tư, đôi khi con người ta đánh đổi giá trị bản thân hay sự kính trọng của người khác bằng một cái giá rất rẻ mạt.

Thứ năm, mình hy vọng câu chuyện thi tuyển công chức của mình sẽ gửi một thông điệp đến cho những giáo viên trẻ được tuyển dụng làm giảng viên ngay sau khi tốt nghiệp ĐH: các bạn là những người may mắn, rất may mắn, vì chỉ vài tháng sau khi rời ghế đại học các bạn đã có một danh xưng là một giảng viên ĐH; và 12 tháng sau đó các bạn nghiễm nhiên đứng trên bục giảng để rao giảng cho sinh viên. Vì vậy hãy trân trọng vị trí của các bạn, biết đánh giá đúng mực năng lực, kiến thức và kinh nghiệm của bản thân mà phấn đấu. Mình có thể khẳng định: Với bốn năm học đại học và một năm chủ yếu làm tạp vụ cho khoa thì các bạn còn phải phấn đấu rất nhiều mới xứng đáng với danh xưng giảng viên đại học. Vì vậy hãy biết khiêm tốn :-))))

Sếp Prasad 

Sau gần 15 năm hôm qua gặp lại sếp cũ trên facebook. Ông là người sếp thứ hai trong đời mình, là một người Ấn Độ tốt bụng và giàu lòng nhân ái. Chat với ông trên facebook ông nhắc lại những kỷ niệm của thời làm cho công ty KCP. Ông bảo ông nhớ mình, nhớ Điền, nhớ Minh mập và nhớ Đồng. Nghe ông nhắc lại mình lại nhớ về những tháng ngày vất vả nhưng khó quên ấy.

KCP là cơ quan thứ hai mình làm việc sau khi tốt nghiệp đại học. Đó là năm 1998. Sau một thời gian khá dài thất nghiệp và đi làm gia sư mình tống đại một bộ hồ sơ xin việc đến trung tâm xúc tiến việc làm Thừa Thiên Huế. Khoảng 1 tháng sau mình được trung tâm gọi điện báo có một công ty kêu mình đi phỏng vấn. Mình hỏi công ty đó làm gì, họ bảo đó là một nhà máy sản xuất đường (sugar). Mình giãy nảy bảo rằng "em là kỹ sư NTTS thì làm được gì ở nhà máy đường", anh ở trung tâm nói "do trong hồ sơ em bảo làm việc gì cũng được miễn là ở Huế. Công ty này ở Huế thì đúng nguyện vọng của em rồi còn gì". Rồi anh ấy khuyên đi phỏng vấn chẳng mất gì nên cứ đi cho biết. Mình tìm hiểu nhanh thì biết KCP là công ty 100% vốn nước ngoài đầu tiên ở Thừa Thiên Huế, là một tập đoàn lớn của Ấn Độ, đầu tư một nhà máy đường lớn vào hạng nhất nhì Việt Nam. Thế là mình, một kỹ sư NTTS đi phỏng vấn xin việc ở một nhà máy đường (Sau này khi mình đã làm việc ở đó nhiều hỏi "mi học nghề nuôi tôm cá thì làm chi ở nhà máy đường?". Mình trả lời tỉnh bơ rằng mình phụ trách nuôi cá ở mấy cái ao nước thải từ nhà máy đường, cá thích ăn ngọt nên mau to lắm. Thế mà cũng lắm người tin). Trở lại cái vụ đi phỏng vấn. Người phỏng vấn là ông tổng giám đốc công ty. Ông ấy nói tiếng Anh rất dễ nghe và cũng rất thân thiện. Sau khi phỏng vấn ông đồng ý nhận mình vào làm KCS (kiểm tra chất lượng sản phẩm) nhưng phải đi học ở trường cao đẳng thực phẩm ở Đà Nẵng 6 tháng. Mình từ chối luôn, ổng hỏi lý do, mình bảo "Ưu tiên của tôi bây giờ là kiếm tiền vì tôi học đại học 4 năm cha mẹ nuôi rồi, bây giờ là lúc đi làm kiếm tiền chứ không thể tiếp tục đi học". Ông bảo công ty sẽ cho vay tiền học phí nhưng ăn ở thì phải tự lo. Mình bảo "ông có cho tôi tiền học phí tôi cũng không đi vì tôi chẳng có tiền ăn ở. Tôi sẽ đi học với điều kiện công ty trả toàn bộ chi phí và trả thêm lương nữa". Nghe mình nói thế ông tổng ngao ngán cho về. Mình nghĩ thế là xong vụ KCP, không mong ngày gặp lại. Thế nhưng khoảng hai tuần sau mình lại được mời lên phỏng vấn lại. Lần này vẫn là ông tổng, ổng bảo rằng "tiếng Anh mày cũng khá và mày cũng nhanh nhẹn nên tao sẽ cho mày làm lễ tân ở công ty". Mình hỏi lễ tân là làm những việc gì. Sau khi nghe ổng liệt kê công việc mình lại nói "I am sorry, I have to say no again". Ổng ngạc nhiên hỏi lần này là lý do gí, mình bảo "Tôi không thể hợp với công việc lễ tân. Ông nhìn tôi xem, vừa gầy, vừa nhỏ lại chẳng đẹp đẽ, cả đời không trang điểm thì tôi đứng làm lễ tân được không?. Với lại tính tôi không được nhẹ nhàng cho lắm, tôi chỉ sợ tôi sẽ đuổi hết khách của ông đi. Có những việc cố gắng học hỏi sẽ làm được nhưng có những việc thì không thể vì nó thuộc về bản chất con người". Thế là lại good bye, no see you again. Nhưng nó như là duyên số ấy, mình lại được ông tổng kêu đi phỏng vấn lần thứ ba khoảng 2 tuần sau đó. Thấy mình ngạc nhiên khi gặp ông thêm một lần nữa, ông giải thích rằng ông ấn tượng với mình vì trong những người ông đã phỏng vấn thì ngoài những ứng viên vị trí phiên dịch và thứ ký cho ông thì mình là một trong những người nói tiếng Anh tốt nhất và mình trông rất nhanh nhẹn, thông mình và thẳng thắn. Lần này ông offer cho mình công việc trợ lý cho một ông kỹ sư trưởng phụ trách xây dựng nhà máy, ông ấy là người Ấn Độ. Công việc của mình là phụ tá cho ông ấy lên kế hoạch làm việc, thu xếp các cuộc họp với các đối tác, nhà thầu, dịch và hộ tống ông ấy đi làm việc với các sở liên quan, làm những công việc văn phòng, và làm những việc liên quan đến hợp đồng, quyết toán, đại loại thế. Nghe qua thì công việc có vẻ rất hấp dẫn và đúng sở thích, sở trường của mình. Một vấn đề duy nhất là mình chẳng biết chút gì về ngành xây dựng thì dịch cái nổi gì. Thế nhưng vẫn quyết tâm gật đầu nhận việc. Thế là ông tổng gọi ông sếp của mình qua, giới thiệu hai bên. Sếp mình chỉ nói "hello", mình cũng chỉ nói "hello". Xong mình good bye rồi về. Khoảng một tuần sau thì đi làm.

Ngày đầu tiên đi làm nghe sếp nói mà mình ngớ người, đứng hình không thể tin nổi lại có một thứ tiếng Anh khác hẳn với thứ tiếng Anh mình đã học. Mình đã rất tự tin về cái trình English vì khi nghe ông tổng nói mình hiểu cả, thế mà nghe sếp nói mình chẳng hiểu sếp nói cái chi chi. Cũng là dân Ấn Độ thế nhưng sếp nói kiểu gì mà từ ngữ cứ xoắn vào nhau, phát âm thì cứ chệch chẳng ra âm gì. Những tuần đầu tiên lúc nào mình cũng căng thẳng khi nghe sếp gọi (chỉ lo sếp nói chẳng hiểu gì). Mà đúng thế thật, có những lúc sếp nói một thôi một hồi, sếp nói xong thì mặt mình cứ ngẩn tò te. Những lúc như thế sếp hất hàm "don't understand?", mình trả lời "No sir" (Sếp Ấn Độ rất thích nhân viên gọi là sir và sau này thân quen thì mình vẫn gọi sếp là sir để trêu sếp). Thế là sếp phải gọi anh phiên dịch (ở công trường) đến phiên dịch cho cô phiên dịch, là mình đây. Mình nhớ lần đầu tiên mình dịch một cuộc họp giữa sếp và một nhà thầu xây dựng về chỉnh sửa thiết kế công trình. Sếp ngồi một bên, nhà thầu ngồi đối diện, mình ngồi ở giữa trông rất oách. Màn chào hỏi xã giao mình dịch rất OK nhưng đến đoạn đi vào kỹ thuật thì mình đứng hình. Cả đời còn chưa biết trụ, móng, dầm, xà là cái quái gì chứ nói gì đến việc hiểu và dịch nó. Đã thế giọng của sếp thì cứ xoắn xuýt vào nhau. Sau một hồi hùng hồn góp ý cho nhà thầu sếp dừng lại nhưng chẳng thấy mình dịch dọt gì, sếp hỏi "Từ hồi đến giờ mày có nghe tao nói gì không?" Mình trả lời "Dạ có chứ sếp", "Thế thì mày dịch đi, sao im lặng vậy?". Mình cười cầu tài, gãi óc, gãi tai, nghĩ mà không dám nói ra "Nghe thì em nghe được nhưng hiểu thì em không hiểu sếp à, mà không hiểu thì lấy đâu ra mà dịch". Sếp hiểu ra vấn đề nên lật bảng vẽ ra, dùng hết kỹ năng về body language mà trao đổi với nhà thầu. Còn mình, cô nhân viên ăn lương phiên dịch thì ngồi cười cười để che lấp cái độ quê. Sau buổi đó mình rón rén đến bàn sếp nói "Xin lỗi sếp, em tệ quá phải không? Nếu sếp không hài lòng thì có thể đề xuất sếp tổng thay người khác". Không ngờ sếp bảo "Không sao, chuyện đó là bình thường. Một đứa học chuyên tiếng Anh ra vẫn gặp khó khăn huống chi mi là dân không chuyên ngữ và cũng chẳng phải là dân xây dựng. Phải mất thời gian nhưng phải cố gắng rồi sẽ ổn". Cả tháng đầu tiên hầu như mình không thể hiểu được những gì sếp nói nhưng chưa một lần nào sếp nổi giận hay trách móc, mắng mỏ gì mình. Lúc nào sếp cũng động viên "Cố lên, mày sẽ làm được vì mày thông mình". Nhờ sếp động viên và tin tưởng mà mình tự tin hẳn lên và cũng cố học để không phụ lòng tin của sếp. Mình bắt đầu học về từ ngữ ngành xây dựng. Một tháng sau gặp lại mình mấy ông nhà thầu ngạc nhiên không ngờ kiến thức xây dựng của mình cải thiện đến thế. Mình cũng nghe quen cách phát âm của sếp nên việc phiên dịch trở nên dễ dàng hơn. Thế nhưng học có chăm gì thì cũng không nắm hết mọi thứ. Một lần sếp nhờ mình dịch bảng vẽ (thông thường thì anh phiên dịch công trường làm việc này nhưng hôm đó anh ấy nghỉ). Mình mở bảng vẽ ra xem xem đọc đọc rồi dịch. Mọi thứ có vẻ OK, dễ hiểu chỉ duy nhất có từ "CỐT" là mình chẳng biết nên hiểu thế nào. Từ đó lại nằm chỏng vỏng một mình, chẳng vào ngữ cảnh nào. mình tra từ điển thì từ CỐT được dịch là SKELETON (hài cốt, xương cốt). Mình thấy nó vô lý, vì làm gì có xương cốt ở đây. Loay hoay mãi vẫn không tìm ra được từ nào, mình đoán có lẽ vị trí đó có hài cốt. Thế là tương luôn chữ SKELETON vào bảng vẽ. Xong xuôi hí hửng mang qua cho sếp. Được vài phút, nghe sếp kêu dài giọng ở phòng làm việc "Misssssss Naaaaaaaaaaaaaaaaaa". Khi sếp kéo dài giọng là có vấn đề để trêu mình. Lật đât chạy qua, sếp giăng cái bảng vẽ che mặt, hai chân rung rung, thấy mình sếp hạ bảng vẽ xuống, cười rất đểu rồi dí tay vào chữ SKELETON, hất hàm hỏi "Mày nghĩ sao lại để xương côt lên đây? Mày nghĩ ở đó có xác chết à?". Mình gật đầu "Đúng, đúng, em nghĩ thế đó sếp". Sếp cóc vào đầu mình một cái rồi bảo "Hài cốt cái đầu mày. CỐT ở đây có nghĩa là LEVEL, là cao trình. Cao trình là gì có hiểu không? Là độ cao công trình đó thưa quí cô". Mình cười ha ha bảo, "Suôt đời này quên gì thì quên chứ em không bao giờ quên chữ CỐT đâu sếp". Mình nói xong sếp lại cười, một nụ cười vừa tinh nghịch, vừa hiền từ, vừa nhân hậu. Đó là người sếp đã dạy cho mình lòng nhân ái và sự bao dung. Nếu không phải là ông ấy thì có lẽ mình sẽ không thể có được hai năm làm việc ở KCP và được học nhiều điều hay lẽ phải . Ông tên là Kodali Bhanu Prasad.

Viết nhân ngày giỗ mẹ (18 Dec 2015)

Nó bước ra khỏi sân bay. Một ngày mùa đông. Mưa, lạnh và buồn. Một cách vô hồn nó leo lên một chiếc xe máy của bạn. Những người bạn của nó lảng tránh ánh mắt của nó vì sợ nó hỏi. Tuy nhiên, nó tuyệt nhiên không nói lời nào, không hỏi một câu. Nó im lặng đợi phép nhiệm màu. Khi đến đoạn rẽ lên nhà nó, thay vì chạy thẳng để ra bệnh viện thì bạn nó lại rẽ. Đến lúc đó nó biết rằng không có phép nhiệm màu nào cả. Dù đã đoán được chuyện gì đã xảy ra nhưng nó vẫn hỏi, hỏi để khẳng định suy đoán của nó "Mạ tau chết rồi à?". Thằng bạn chở nó không trả lời, con bạn ngồi sau nó thì khóc, mấy đứa khác thì chạy lên nói gì đó nó không nghe rõ, chắc là chúng nó an ủi. Nhưng thật lạ, nó không khóc. Nó đã đoán sự việc sẽ là như thế từ khi nó nhận tin từ trường rằng mạ nó đau đang nằm bệnh viên và phải về gấp.

Đến nhà, nó lững thững bước vô giữa những ánh mắt tò mò, ái ngại, và thương cảm của bà con,hàng xóm. Người ta nhìn nó và lao xao bàn tán gì đó. Nó không chào ai, không nói gì cứ thể đi thẳng vào trong với một mong muốn duy nhất là được nhìn mặt mạ nó lần cuối. Thế nhưng nó đã không có được ân huệ đó. Người ta đã khâm liệm mạ nó. Với người Huế khi đã khâm liệm là vĩnh viễn không còn nhìn thấy mặt nữa. Nó đổ sụp xuống và gào khóc trong đau đớn. Sau vài phút gào khóc tự nhiên mắt nó ráo hoảnh, không còn cảm xúc, không đau đớn và cũng chẳng thấy buồn. Nó đứng phắt dậy và hùng hồn đứng trước ba nó, hỏi gằng từng chữ "Tại - sao - không - đợi - con - về?". Ba nó lảng tránh ánh mắt căm giận của nó và không trả lời, người thân thì xúm lại bên nó giải thích tại sao phải khâm liệm mẹ nó ngay. Tuy nhiên nó chỉ hỏi để thể hiện thái độ với ba nó chứ việc đó đã không còn quan trọng với nó nữa. Nó xem đó như là một sự trừng phạt mà ông trời dành cho nó. Có lẽ bà con hàng xóm đã rất ngạc nhiên khi nó hỏi ba nó tại sao không đợi nó về mà không hỏi tại sao mạ nó chết. Thông thường thì việc đầu tiên mà người ta muốn biết khi bị mất người thân là muốn biết lý do tại sao người thân mình chết. Với nó, thì nó không hỏi và nó chưa bao giờ yêu cầu ai giải thích cho nó biết nguyên nhân cái chết của mạ nó cả. Nó biết lý do mạ nó chết. Nó biết những ai liên quan đến cái chết của mạ nó và ba nó cũng đoán được điều đó nên ba nó luôn lảng tránh ánh nhìn của nó. Ba nó sợ nó. Khi nó mà giận lên thì lại càng đáng sợ. Tuy nhiên nó hiểu được kết cục đó không phải là lỗi của riêng ai, mà là kết cục của một bi kịch kéo dài mà nó đã phải chứng kiến từ thời còn nhỏ.

Như nhiều đám tang khác ở Huế, đám tang mạ nó kéo dài nhiều ngày. Trong những ngày đó nó đầu vù tóc rối chạy loăn quăn lo từ việc nhỏ đến việc lớn. Hầu như nó không khóc. Chẳng hiểu sao nước mắt nó không chảy ra được. Đến giờ cúng cơm tụng kinh, bà con bên ngoại khóc, em nó khóc, hàng xóm đến thăm cũng khóc nhưng nó tuyệt nhiên không khóc. Nó đứng, mắt ráo hoảnh, nhìn mung lung một cách vô hồn. Ngày di quan, giữa bao nhiêu tiếng gào khóc thảm thiết nó bình tĩnh một cách lạnh lùng. Đến giờ hạ huyệt, nó lặng lẽ lấy khăn lau sạch đất cát và nước mưa bám trên quan tài mạ nó, rồi lặng lẽ bốc ba nắm đất bỏ xuống huyệt, nó tuyệt nhiên không khóc. Xong mọi việc nó leo lên một chiếc xe đưa tang, nằm ngả người trên cabin cạnh ông tài xế. Cứ thế nó nằm mở trừng mắt nhìn trần xe cười chua chát và cay đắng.

Đã có khi nó mừng vì việc nó đã không khóc được khi mạ nó mất. Nó nghĩ như thế cũng hay: sẽ không đau đớn, sẽ không buồn phiền, sẽ không nhớ nhung, sẽ không có cảm giác gì cả. Nhưng nó đã nhầm. Về sau này nó ước sao ngày mạ nó mất nó đã có thể khóc, khóc thật nhiều, khóc một lần rồi thôi, đề không phải âm ỉ khóc suốt gần 20 năm qua. Khi khó khăn nó lại khóc nhớ mạ, khi hạnh phúc nó cũng khóc nhớ đến mạ. Cái Tết đầu tiên sau khi mạ nó mất là một cái Tết kinh hoàng nhất trong đời nó: vì sự thị phi của thiên hạ, vì lời đồn thổi thiếu thành ý của những người xung quanh mà nhà nó chẳng bán buôn được gì, nợ nần thiếu thốn; đi ra đường thì phải chịu những cái nhìn thương hại, xoi mói lẫn khinh rẻ. Nó không biết nó và gia đình đã gây ra tội gì để phải chịu cảnh đó. Ngay bản thân nó đã hiểu hết chuyện nhà nó chưa mà thiên hạ lại tự cho họ cái quyền phán quyết người khác như thế. Những lúc đó nó khóc và ươc sao mạ nó đã không chết. Vào những chiều hoàng hôn nó nhớ mạ nó khủng khiếp, không biết sao cảnh hoàng hôn lại khiến con người ta nhớ về quá khứ, nhớ về những điều đã mất đi như thế. Những buổi trưa hè thanh vắng yên ả nó lại nhớ đến mạ, nhớ đến thời thơi ấu nó hay ngồi nhổ tóc ngứa cho mạ. Nghe nhạc Trịnh nó lại nhớ mạ vì mạ nó hát nhạc Trịnh rất hay. Đến Tết đi mua sắm áo quần cho các em nó lại nhớ mạ nó. Ngày các em nó lấy chống nó lại ước sao có mạ ở bên. Khi nó sinh con, ngồi một mình ôm con nó lại khóc nhớ mạ. Hôm nay ngồi viết những dòng này nó lại khóc. Cứ thế nó đã khóc thương mạ suốt gần 20 năm qua.

Mạ nó là thần tượng đối với nó. Nó ngưỡng mộ mạ nó nhất là ở sự hiếu thảo. Mạ nó có thể làm bất cứ điều gì để làm vui lòng ông ngoại. Nó biết rất nhiều lúc mạ nó nhẫn nhịn để người khác không làm tổn thương ông. Mạ nó không biết chữ nhưng tính toán thì rất nhanh. Mạ nó có tài buôn bán và rất khéo vun vén. Cuộc sống khó khăn gia khổ như thế nhưng mạ nó luôn yêu đời. Mạ nó hát véo von suốt ngày, hát toàn nhạc tiền chiến và giọng hát cũng rất hay. Mạ nó hát khi vui và hát cả lúc buồn. Mạ nó cũng có tài kể chuyện. Hồi anh em nó còn nhỏ cứ mỗi khi đến mùa làm hàng tết là mạ nó lại bày trò kể chuyện để mấy anh em nó ngồi chỏng tai nghe và thức cũng mạ nó. Có khi mạ nó làm đến nửa đêm mới ngủ. Cái thời video mới ra đời, mạ nó, anh nó và nó rất thích xem phim Hồng Kong. Để được xem phim thì phải làm cho xong việc (nếu không ba nó không vui), làm xong có khi 10 giờ tối mới bắt đầu xem phim. Ba mạ con ngồi ghé tai vào cái loa để nghe thuyết minh vì mở to thì ba nó nghe sẽ bắt tắt ti vi đi ngủ.

Cả cuộc đời mạ nó là một sự hy sinh, nhẫn nhịn và gian khổ. Đã rất nhiều lần nó hỏi "Vì răng mạ phải nhẫn nhịn và chịu đựng như thế?" Mạ nó chỉ nói "Lấy chồng đi rồi biết câu trả lời. Đừng bao giờ nói đến chữ ly dị một cách dễ dãi. Phụ nữ thì phải biết hy sinh và nhẫn nhịn". Cả cuộc đời mạ nó không biết trang điểm là gì. Mãi đến những năm trước khi mất nhờ nó với em nó xúi giục thì mạ nó mới mua một cục phấn nụ để trang điểm. Người ta dùng phấn nụ để xoa lên mặt khi wax lông măng trên mặt còn mạ nó thì dùng để trang điểm nên khi bôi lên thì mặt trắng như ma, nhìn rất buồn cười. Nhưng đó là thứ mỹ phẩm duy nhất mà mạ nó có trong đời. Mạ nó đã bôn ba đủ nghề để nuôi sáu anh em nó. Mạ nó đã từng lên rừng đốt củi lấy than, mạ nó đã từng làm ruộng trong thời hợp tác xã, mạ nó đã từng buôn thúng bán mẹt ở ngoài chợ, rồi làm nghề và buôn bán tại nhà. Cứ mỗi lần đi qua cầu An Cựu thấy mấy chị ngồi bán bắp luộc là nó lại nhớ mạ. Đó là hình ảnh một thời của mạ nó, ngồi co ro trên cầu bán bắp. Phải nói rằng mạ nó chưa có được một ngày sống sung sướng đúng nghĩa. Có thể mạ nó không thiếu cơm, rách áo như người khác nhưng mạ nó chưa một ngày thảnh thơi để hưởng thụ cuộc sống.

Sự ra đi của mạ nó dạy cho nó nhiều điều. Điều đầu tiên nó nhận ra rằng là phụ nữ thì phải biết hy sinh nhưng đừng hy sinh tất cả để đến nỗi không còn một lối để về cho bản thân. Thông thường thì những người hy sinh tất cả vì một ai đó sẽ dễ bị tổn thương và dễ bị suy sụp khi nhận ra sự hy sinh của mình bị phản bội. Điều thứ hai là đừng quá nhẫn nhịn để đến nỗi đánh mất bản thân và để người đàn ông của mình xem cái sự nhẫn nhịn là trách nhiệm của người đàn bà của họ. Phụ nữ nhẫn nhịn vì nhiều lý do: vì tôn trọng chồng, vì hiểu nỗi khổ của chồng, vì không muốn làm cho con cái buồn, vì muốn giữ danh giá cho gia đình, vì cha mẹ hai bên, và cũng vì bản thân họ. Tuy nhiên không phải người đàn ông nào cũng hiểu được và đánh giá cao cái sự nhẫn nhịn đó của vợ mình. Từ sự ra đi của mạ nó cũng nhận ra rằng nếu đã sinh con ra thì đừng bao giờ bỏ con mà ra đi vì bất cứ lý do gì ngoại trừ số phận không cho phép. Mất mẹ là sự trừng phạt lớn nhất đối với con cái. Nếu đã có con thì đừng bao giờ để con lại trên thế gian một mình vì đó là hành động gây tổn thương cả đời cho con. Một điều nữa mà nó phải nhớ rằng khi một người đàn ông do vô tình hay cố ý mà làm tổn thương người phụ nữ của họ thì người phụ nữ đừng bao giờ lấy cái chết của mình để trừng phạt họ. Những người đàn ông đó không sâu sắc và nặng tình như bạn nghĩ đâu. Nếu họ là người sống vô tâm thì họ cũng sẽ nhanh chóng quên đi người phụ nữ của họ, và họ cũng sẽ nhanh chóng quên đi lỗi lầm của họ. Nếu họ là người có tâm mà lại làm người đàn bà của họ tổn thương thì họ cũng sẽ chẳng nhớ đến bạn được mấy ngày sau khi bạn ra đi đâu. Vì vậy đừng dại dột nhé, phụ nữ.

Cách đây rất lâu nó có xem một bộ phim trong đó có câu thoại như thế này giữa một người đàn ông lớn tuổi và một chàng trai trẻ, người đàn ông lớn tuổi nói: “Đừng bao giờ làm đau lòng người phụ nữ đã đồng ý sinh con cho cậu”. Với nó thì nó nghĩ thế này: Nếu nó may mắn được làm đàn ông và cưới vợ, thì chỉ cần vợ nó đồng ý sinh con cho nó, biết chăm sóc và dạy dỗ con cái và biết nấu ăn thì suốt đời nó sẽ không bao giờ làm vợ nó tổn thương.

Hôm nay là ngày giỗ lần thứ 18 của mạ nó.

Những kỷ niệm thời AIT - Nhân dịp 20 năm AIT ngồi nhớ chuyện cũ

"Xin để yên, xin để yên như thế
Đừng đụng vào chiếc lá sẽ rơi ngay
Xin để yên, xin để yên như thế
Đừng đụng vào ảo ảnh sẽ tan thôi" (Mai Văn Hoan)

Nhờ có facebook mà mình gặp lại hắn, một kẻ lãng tử, một người bạn thời đại học sau hơn 10 năm chẳng biết tin gì về nhau. Hồi đó mình và hắn học hai trường khác nhau nhưng lớp mình có nhiều người là bạn của hắn. Vì lẽ đó mà hắn thường đến trường mình chơi. Theo trí nhớ có phần mai một của mình thì lần đầu tiên gặp hắn là ở phòng máy tính của lớp mình. Khi đó lớp mình đang viết báo cáo chuyến đi thực tập. Đang ngồi đánh máy thì một giọng nói pha tiếng Nghệ An cất lên phía đằng sau mình "Tại sao người khác viết bằng tiếng Việt còn cậu thì viết bằng tiếng Anh". Mình quay lại trố mắt nhìn, rồi trả lời rất chanh chua "Vì họ giỏi tiếng Anh rồi nên họ viết tiếng Việt, còn mình dốt tiếng Anh nên viết để học". Nghe thế hắn mỉm cười, chẳng nói gì và bỏ đi tới chổ bạn hắn. Có lẽ vì cái sự chua ngoa của mình đã làm hắn tò mò. Hắn dò hỏi bạn hắn về mình. Những lần sau đến chổ mình chơi hắn lân la làm quen với mình. Ban đầu là rủ bạn hắn (cũng là bạn mình) sang phòng mình chơi hoặc đến chơi với mấy bạn nữ lớp mình mà đã từng học cùng trường với hắn trước đây. Sau đó dần dà hắn tự đi một mình đến phòng mình ngồi chơi. Lớp mình hồi đó chỉ có 25 người cả nam và nữ, ở chung với nhau trong một khu nhà, coi nhau như anh chị em trong gia đình, sống rất vui vẻ. Hồi đó ở những trường ĐH khác thì phòng tập thể của nữ sinh thường treo ri đô, rồi cấm đủ thứ, còn chổ mình học thì rất chi là lành mạnh và trong sáng. Chỉ có hai phòng nữ cho 7 cô nhưng phòng nào cũng giống phòng ở trong một gia đình lớn, ai làm gì trong phòng thì người đi ngoài hành lang đều thấy cả. Vì vậy chẳng có anh nào có thể tán tỉnh con gái lớp mình khi ngồi nói chuyện trong phòng vì tán thì cả phòng cùng nghe, mà làm gì thì cả lớp đều thấy.

Trường hắn cách trường mình hơn cả chục cây số nhưng hắn rất chịu khó đạp xe lên chổ mình chơi. Mỗi lần hắn lên chơi hắn thường đi với bạn hắn một chút rồi qua phòng mình ngồi chơi. Đôi khi ngồi cả buổi chỉ nói vài ba chuyện vớ vẩn, xong lại đạp xe hơn 10 km về trướng hắn. Cứ như thế gần cả hai năm. Trong cái khoảng thời gian đó mình luôn cho hắn thấy rằng mình chỉ xem hắn là bạn (cho dù hắn luôn bảo rằng hắn không bao giờ coi con gái là bạn: hoặc là người yêu hoặc không là gì). Mình với hắn cũng có nhiều điểm chung: một chút điên điên, một chút lập dị khác người, một chút lãng mạn, một chút kiêu ngạo, một chút bất cần đời và đặc biệt mình và hắn là những người sống nội tâm và có những suy nghĩ rất "già" so với tuổi đời. Hắn bảo hắn thích mình vì mình là con gái nhưng tình tình thẳng tuồn tuột, chẳng màu mè hoa là gì nên hắn thấy thoải mái khi nói chuyện. Còn mình mến hắn vì hắn điềm đạm, ít nói và rất sâu sắc. Thế nhưng tình cảm giữa mình với hắn chưa bao giờ vượt qua được cái vạch tình bạn mà mình đã vach sẵn ra: Chỉ ngồi nói chuyện trong phòng và không bao giờ đi đâu riêng với nhau vào buổi tối. Mình biết hắn có tình cảm với mình, ít nhất là hơn tình bạn một chút. Còn phần mình thì mình luôn đề phòng hắn vì hắn quá đẹp trai, đào hoa, phong lưu và lãng tử. Đến bây giờ mình chưa gặp ai đẹp trai như hắn: cao lớn, da trắng, tóc hơi xoăn, khuôn mặt góc cạnh và đặc biệt là con trai mà môi lúc nào cũng đỏ và hắn có nụ cười rất đẹp. Nếu đứa con gái nào mà nhìn hắn thì chắc chắn sẽ bị hắn thôi miên. Vì lẽ đó mà mình luôn nghi ngờ tình cảm hắn dành cho mình, mình luôn nghĩ tình cảm đó chỉ là thoảng qua của một kẻ đào hoa, lãng tử đẹp trai như hắn. Cho đến ngày hắn đến chia tay mình khi mình về quê sau khi tốt nghiệp, mình vẫn nghi ngờ tình cảm của hắn dành cho mình là không có thật. Ngày chia tay mình còn bảo rằng mình không thích có người yêu lãng tử, đẹp trai như hắn nhưng mong hắn vẫn cứ sống như hắn đã từng vì mình thích kết bạn với những người như thế. Sau khi mình về Huế, hàng năm đến ngày sinh nhật mình hắn đều gọi điện hoặc viết thư chúc mừng. Lần cuối cùng mình gặp hắn ở đâu, lúc nào mình cũng không nhớ rõ nhưng chỉ biết là phải hơn 10 năm chưa gặp lại hắn.

Cách đây mấy hôm tình cờ gặp hắn trên facebook. Vào face nhà hắn đọc mới thấy hắn vẫn thế: phong lưu, đào hoa và lãng tử. Chat với hắn mình hỏi tại sao gần 20 năm rồi mà tính tình vẫn lãng như tử thế, nó bảo vì mình dặn nó đừng thay đổi nên hắn làm theo (!!!???). Đã gần 20 năm nhưng hắn vẫn còn nhớ rất nhiều những kỹ niệm giữa mình với hắn thời đại học. Hắn nhớ những câu thơ mà mình đã đọc, hắn nhớ hắn đã tặng cho mình cái gì, và mình tặng cho hắn cái gì, hắn nhớ cả tên của bốn đứa em và anh trai mình, nó nhớ cả những chuyện mà mình đã kể cho hắn nghe về gia đình mình, hắn nhớ thời gian và địa điểm những lần mình và hắn gặp nhau sau ngày ra trường. Hắn nhắc lại lần đầu tiên hắn gặp mình không phải ở phòng máy tính Viện 1 mà là ở trường NN1. Hắn còn nhớ đó là ngày mồng 10 tháng 10 năm 1994, hắn gặp mình ở một khúc cua trong trường và câu đầu tiên mình hỏi hắn là "Cậu học cùng lớp với Hoạt à?". Hắn bảo "lúc đó ấn tượng từ Nga là đôi mắt sáng trong đêm" và vì đối mắt đó mà hắn tìm lên Viện 1. Hắn còn nhắc rằng hắn tặng cho mình một tấm ảnh chụp lại cái góc cua mà hắn gặp mình lần đầu, đằng sau tấm hình hắn viết "trên đoạn đường cong này tôi đã nghe được giọng nói. Gióng nói đó đã làm rung cảm một cõi lòng xa xứ". Nghe hắn nhắc mà mình thấy ngại vì mình thì chẳng nhớ gì. Trong cả đống kỹ niệm mà hắn nhắc tới mình chỉ nhớ một chuyện duy nhất là lần mình với hắn đi loanh quanh cái hồ hoa súng rất đẹp, vào một buổi chiều rất đẹp ở trường hắn sau khi mình về Huế chịu tang mẹ ra. Ngày đó mình với hắn cứ đi bên nhau rất lâu, hầu như không nói gì. Khi đang đứng im lặng bên nhau cạnh hồ hắn bất ngờ nhấc mình lên chạy một đoạn. Có thể hắn thấy mình buồn quá nên muốn chọc cho mình vui. Vì quá bất ngờ với hành động của hắn nên mình hét lên rất to, mọi người ai cũng quay lại nhìn. Lúc đó mình chỉ muốn chui xuống đất vì xấu hổ. Trong một khoảng khắc rất ngắn khi hắn thả mình xuống, hắn nhìn vào mắt mình và mình nhận ra hắn có tình cảm nghiêm túc với mình. Trong khoảng khắc đó hắn muốn hôn mình nhưng rồi không hiểu sao hắn lại bối rối và chỉ hôn lên tóc mình và im lặng. Đối với mình thì ngày đó là một ngày đáng nhớ, là thời khắc mà mình cảm thấy được an ủi và chia sẻ rất nhiều. Gần hai năm quen hắn ngày hôm đó là ngày mà mình không có một chút nghi ngờ hay cảnh giác gì đối với hắn.

Khi nghe hắn nhắc đến một đống kỹ niệm từ thời xa xưa đó mình hỏi hắn tại sao lại có thể nhớ hết những chuyện như vậy, hắn bảo tự nhiên nhớ lại thôi và bảo rằng có lẽ do hắn có trí nhớ tốt. Còn mình thì khi nghe hắn nhắc những kỹ niệm rất xa đó thì mình tin rằng tình cảm hắn đã từng dành cho mình là có thật. Kỹ niệm chỉ là những thứ đã qua nhưng mình phải cảm ơn hắn đã cho mình và nhắc cho mình nhớ về những kỹ niệm đẹp của một thời hoa mộng. Nhưng dù sao thì mình luôn xem chuyện tình cảm giữa hắn với mình như là giọt sương trên lá: Long lanh, đẹp nhưng dễ tan vỡ, vì thế mình luôn giữ một khoảng cách an toàn để giọt sương đó không tan đi.

Viết cho những kỷ niệm  của 20 trước.

"Bao nhiêu năm em nợ bạc đầu
Trả nợ một đời không hết tình đâu" 

Em gặp anh lần đầu ở trường NN1 khi em ra đó để thi vào Viện 1. Sáng hôm đó em và một cô chị người Quảng Nam học ở ĐH tổng họp Huế vừa xuống xe khách sau hành trình dài từ Huế ra. Đến trường mới 5 giờ sáng nên chẳng biết hỏi ai, đi đâu và làm gì. Hai chị em thất thiểu, mệt mỏi vứt hai cái va ly hành lý cạnh gốc cây rồi ngồi bệt xuống đất mà ngủ gật. Đang gật gù thì anh và một anh bạn đi ngang qua. Có lẽ thấy tình cảnh đáng thương quá hay sao mà anh dừng lại và hỏi thăm. Sau khi nghe em kể hoàn cảnh, anh bảo hai chị em ngồi đó để anh đi tìm bạn lấy chìa khóa văn phòng hội sinh viên. Một lúc sau anh quay lại với hai anh bạn. Tối hôm đó anh đưa hai chị em em đến khu ký túc xá nữ xin cho em ngủ nhờ mấy hôm. Cũng may nhờ có anh mà em có chổ ngủ. Trước khi đi em chẳng thu xếp chổ ăn chổ ở gì cả, em cũng không hình dung được trường NN1 ở đâu và nó như thế nào vì đó là lần đầu tiên trong đời em đi ra khỏi địa phận Thừa Thiên Huế. Trong bốn ngày em ở NN1 dự thi ngày nào anh và bạn anh cũng ghé hỏi thăm tình hình. Anh còn chạy quanh mượn cho em cái máy tính để em đi thi. Sau mỗi buổi thi anh và bạn anh lại đến đưa hai chị em đi ăn cơm, hỏi han tình hình và động viên thi cho tốt. Ngày em và chị bạn về lại Huế, anh và bạn của anh đã đạp xe hơn 20 cây số đưa hai chị em cùng với hai cái va ly sang bến xe Giáp Bát. Đó là một ngày mưa phùn lất phất và rất lạnh. Em còn nhớ anh chở chị bạn em còn bạn anh thì chở em. Em đi sau thấy dáng anh liêu xiêu đạp xe trong gió vì cái áo mưa cứ bay tả tơi trong gió khi đi qua cầu Long Biên. Lúc đó em cảm cảm kích vô cùng. Em thấy mình quá may mắn vì đã gặp được những người tốt đến như vậy. Anh là người Miền Bắc đầu tiên mà em quen và anh đã mang lại cho em một cảm giác rất đỗi thân thương, gần gũi, và đầy tình người của xứ Bắc kỳ. Một thời gian sau em nhận được kết quả trúng tuyển và ra Viện 1 học . Một tháng sau khi nhập học em đi cùng mấy bạn ở lớp về trường NN1 chơi. Em đã đến tìm anh và bạn anh để cảm ơn. Khi đó anh phát hiện ra em học cùng lớp với một cậu đồng hương của anh và đó là lý do chính đáng để anh và bạn anh lên Viện 1 chơi. Thực ra ngay từ lúc đầu khi mới ra thi người muốn gây ấn tượng với em không phải là anh mà là một người trong nhóm bạn thân của anh, anh S. Anh S. là người hoạt ngôn và thích pha trò, lại tán tỉnh rất giỏi. Tuy nhiên, em thì không hợp với những người như thế. Người mà em ấn tượng nhiều hơn là anh.: anh trầm tính, hiền, kiệm lợi, điềm đạm, tâm lý, chu đáo và đáng tin cậy.

Thời gian đầu anh thường đến Viện 1 chơi với nhóm bạn thân rồi dần dần anh đi một mình. Anh lấy lý do đến chơi với thằng em đồng hương học sau anh một khóa nhưng thật ra là anh muốn đến thăm em. Trường em cách trường anh hơn chục cây số nhưng hầu như tuần nào anh cũng đạp xe đến chơi. Anh đến chơi nhiều cho đến nỗi hai cô bạn cùng phòng em phát sợ mỗi khi thấy anh, để rồi sau này chúng nó lại quay sang ủng hộ cho anh nhiệt tình. Chúng nó ủng hộ anh vì anh là người rất tâm lý. Mỗi lần anh đến phòng em chơi anh đều giành thời gian nói chuyện với hai cô bạn cùng phòng. Anh lớn hơn tụi nó vài tuổi lại nói chuyện rất chững chạc và điềm đạm nên tụi nó quí anh. Chỉ trừ ngày sinh nhật em, còn những ngày lễ khác thì lúc nào hai cô bạn em cũng có phần hoa anh tặng. Chỉ khac nhau về loại hoa và số lượng. Thỉnh thoảng anh muốn đi đâu chơi với em anh lại rủ hai cô bạn em trước, để vừa lấy lòng tụi nó mà cũng để nhờ tụi nó thuyết phục em đi. Anh là người kiệm lời. Có những hôm anh đến chơi ngồi cả buổi mà không nói gì. Có hôm em ngồi học hoặc làm gì đó, còn anh cứ ngồi thế rồi về. Cũng có nhiều lần anh muốn rủ em đi dạo quanh trường (chắc để dễ bày tỏ tình cảm hơn) nhưng em cương quyết từ chối. Sau nhiều lần như thế, hai cô bạn em mới bày trò giúp anh. Mỗi khi anh đến chơi là chúng nó lại nửa đùa nửa thật bảo “hai anh chị đi ghế đá mà nói chuyện nhé, tụi này phải học bài đây”. Nghe chúng nó nói thế em cũng ngại đành đi với anh ra ngồi ở cái ghế đá trước khu ký túc xá. Xung quanh khu ký túc chỉ có hồ cá và một vài cây nhãn. Dĩ nhiên anh thích ngồi ở ghế đá dưới mấy cây nhãn còn em thì cương quyết chỉ ngồi ở cái ghế đá trước hồ cá. Rất nhiều lần hai anh em ngồi bên nhau ở cái ghế đã quen thuộc đó nói chuyện trên trời dưới đất, chẳng chuyện nào ra chuyện nào. Có khi thì nói chuyện học hành, có lúc nói chuyện gia đình. Anh là người ít nói nhưng sâu sắc và sống có tình cảm. Anh là con út trong một gia đình rất đông anh em, bố mẹ anh đã lớn tuổi và anh là người còn lại trong gia đình chưa lập gia đình. Anh nói bố mẹ anh muốn anh lập gia đình trước khi ông bà đi xa và cứ nói xa gần là anh đã tìm ra người đó cho bố mẹ anh rồi. Cho dù tình cảm giữa hai anh có tiến triển đến đâu đi nữa thì em chỉ cho phép em đi chơi riêng với anh trong khuôn viên Viện 1. Một lần anh muốn đưa em đi chơi lễ bà Chúa Kho. Như thường lệ em lại từ chối mặc dù trong thâm tâm cũng muốn đi. Anh cứ ngồi thuyết phục em, nghe thế hai cô bạn cùng phòng cùng vào phe anh để thuyết phục em. Rồi cái Q còn nói nhỏ với em “Cậu thương anh ấy một chút không được à”. Đó là lần đầu tiên anh và em đi chơi riêng với nhau. Đến chổ lễ hội em không ngờ được là có quá nhiều người như vậy. Ở khu thờ chính, người đông cho đến nỗi không chen chân được. Anh bảo em cầm tay anh kẻo bị lạc và đó là lần đầu tiên anh cầm tay em. Em có thể cảm nhận được sự ấm áp và một chút run run từ bàn tay đang nắm chặt tay em. Một hôm trước đợt em đi thực tập tốt nghiệp (khi đó anh đã tốt nghiệp ra trường), anh đến chơi và bảo có chuyện quan trọng muốn nói. Em bảo ngồi trong phòng nói cũng được, anh bảo chuyện quan trọng nên không thể ngồi nói trong phòng được. Em lại bảo thế thì xuống ghế đã trước hồ cá. Anh cũng không đồng ý và bảo hãy đến ghế đá có mấy cây nhãn. Cái ghế đá dưới cây nhẫn là nơi mà mấy đôi yêu nhau ở lớp em hay ngồi. Nó cũng hướng ra một cái ao cá nhưng phía trước có mấy cái bậc đi xuống ao và hai bên thì có hai cây nhãn nên trông lãng mạn và hữu tình hơn cái ghế mà anh và em hay ngồi. Như thường lệ em lại cứng đầu, độc đoán và phản đối. Không như mọi lần anh ngoan ngoãn nghe theo em, lần này anh nghiêm mặt nói “em không thể nghe anh một lần được à?”. Anh làm em bất ngờ với thái độ đó và ngoan ngoãn đi theo anh. Đến nơi ngồi mãi chẳng nghe anh nói gì. Mãi lúc sau em hỏi “Anh bảo có chuyện quan trọng muốn nói, sao chẳng nói gì vậy?”. Bất ngờ anh cầm tay em, nhìn vào mắt em và nói “Ng, anh yêu em”. Em có thể thấy anh đã rất run và có một chút lo lắng sau khi nói câu đó (có lẽ anh sợ sẽ nhận một câu trả lời không như mong đợi). Biết thế nhưng em lại lạnh lùng rút vội tay lại và nói “Em biết, nhưng em không yêu anh được. Em chỉ xem anh là anh trai thôi”. Khi em nói những lời đó em không hề nghĩ đến nỗi đau của anh. Em đã từng đau vì yêu đơn phương thế nhưng em lại nói ra những lời đó một cách nhẹ nhàng và không một chút đắn đo. Nhiều khi nghĩ lại em thấy đôi khi em lạnh lùng và cứng rắn đến độ tàn nhẫn. Em cứ nghĩ sau hôm đó anh sẽ sẽ từ bỏ và quên em. Nhưng không. Những lúc em có mặt ở Viện 1 trong thời gian nghỉ thực tập anh đều biết và lại đến thăm em. Anh coi như chưa có chuyện gì xảy ra. Vẫn ân cần, vẫn chu đáo, vẫn chăm sóc, vẫn kiệm lời và vẫn cứ yêu.

Tình yêu anh dành cho em quá lớn và biến anh thành một kẻ si tình trong mắt em. Cách nhau chỉ 10 cây số và đến thăm em thường xuyên như thế mà trong hai năm anh lại viết cho em gần 20 lá thư (chinh xác là 17 lá) và mấy bài thơ tình. Anh là người con trai đã viết thư tình cho em nhiều nhất. Anh viết những gì mà anh đã không đủ can đảm để nói ra, anh viết khi anh buồn, anh viết khi anh say và anh viết khi em vô tình, lạnh nhạt với anh. Những lá thư của anh cho em thấy tình cảm của anh đối với em là rất sâu nặng và cũng thể hiện anh là kẻ si tình mà em thì không thích con trai si tình vì nó có vẻ yếu đuối và bi lụy. Có nhiều lúc em rất vô cớ bực tức với cái cách si tình của anh. Có những lần em tránh mặt anh, bảo anh đừng đến gặp em nữa nhưng rồi sau khi uống với bạn bè anh lại đạp xe đến chổ em. Những lúc đó, em thường hỏi “Anh say à?”, và anh chỉ nói nói đúng một câu “ừ, anh có uống một chút”. Có khi chỉ nói thế thôi rồi đạp xe về khi còn chưa tỉnh rươu. Em đã từng có những lời rât khó nghe đối với anh và nhiều khi lạnh lùng đến nhẫn tâm nhưng anh chẳng để bụng. Chẳng biết là do anh hiền quá hay là vì anh thích em quá mà bỏ qua để rồi vẫn cứ đều đặn đạp xe đến thăm em, hầu như hàng tuần. Nhưng cái sự “si tình” của anh cũng đã từng làm em chông chênh tình cảm. Trong thâm tâm, em cảm nhận được tình cảm của anh dành cho em, em cũng dành tình cảm cho anh nhưng tình cảm đó của em nó thiên về nghĩa hơn là tình, em nghĩ về anh như một người anh hơn là một người bạn trai . Anh cho em cảm giác bình an và tin tưởng tuyệt đối, em có thể thấy được bến đỗ bình an nếu em bước đi trên đường đời với anh. Dù thế em vẫn không thể thoát ra khỏi những suy nghĩ quá tỉnh táo trong chuyện yêu đương. Em không yêu vì sợ đoạn kêt không có hậu, em không dám yêu vì nghĩ đến ngày tốt nghiệp ra trường hai người hai ngã, em không dám yêu anh vì anh yêu em nhiều quá (nếu anh bớt si tình đi một chút thì em thấy an tâm hơn vì em nghĩ người nào yêu nhiều thì sẽ quên nhanh, tình yêu mạnh liệt quá thì sẽ dễ vụt tắt). Cho dù rất tỉnh táo và lý trí khi bên anh nhưng đã có lúc em muốn vứt đi cái lý trí đó để lắng nghe xem con tim mình muốn gì, nghĩ gì. Nhưng rồi số phận đã phán quyết anh và em không có duyên nợ khi mẹ em mất. Sự ra đi của mẹ khiến em quyết định trở về Huế, nơi có gia đình của em và nơi có người cho em được một chốn bình an.

Hôm em chuẩn bị về Huế, anh đến thăm em. Hôm đó em mang toàn bộ giấy tờ, bưu thiếp và thư từ ra đốt và anh phát hiện ra trong đống giấy tờ đó có những lá thư mà anh đã gửi cho em. Dĩ nhiên là anh buồn, rất buồn nhưng anh chỉ hỏi “Em muốn đốt thật à? Anh không đáng để cho em nhớ đến một chút nào sao?”. Em đã ngồi nói với anh khá lâu về lý do em đốt thư từ, giấy tờ. Em nói rằng em rất muốn giữ tất cả những thứ này lại nhưng nó sẽ làm cho em sống không yên ổn được. Khi em về Huế thì em không sống cho em nữa mà sống cho gia đình của em. Em biết về Huế em sẽ có lúc buồn, buồn thì sẽ nhớ miền Bắc, nhớ bạn bè và nhớ anh. Nhớ thì mang thư ra đọc mà đọc thì sẽ lại buồn. Như thế chỉ khiến em chìm đắm trong kỹ niệm và không bước ra được sự vấn vương của quá khứ. Em là kẻ bên ngoài trông thì lạnh lùng nhưng bên trong lại nặng tình cảm nên em phải dứt khoát. Vì vậy em chỉ biết xin lỗi anh. (Có một điều mà em không nói với anh là em đốt những kỹ niệm giữa anh và em ngay trước mặt anh cũng là cách giúp cho anh quên em đi). Sau khi nghe em nói anh chỉ im lặng và ngồi đốt kỹ niệm cùng em. Suốt cả buổi anh không nói gì, chỉ cố gượng cười (để cho em yên lòng thì phải). Chắc là anh bị tổn thương nhiều lắm. Với em, em xem việc anh chấp nhận ngồi cùng em hôm đó là sự cao thượng chứ không phải là “hèn” như đánh giá của V. Sau này em biết được là hôm đó V cũng đến chơi. Khi V thấy anh và em cùng ngồi đốt thư từ (mà V nghĩ trong đó có cả thư và bưu thiếp của V), V không nói lời nào, giận quá và bỏ về trường luôn. Hơn 15 năm sau cái ngày đó, em gặp V. Cậu ấy vẫn còn nhớ chuyện ngày hôm đó và trách em rằng “Chữ được viết ra là chiết xuất bởi tâm hồn, đốt đi là đốt cả một tấm lòng”. Em rất thấm thía câu nói đó của V. Em nói với V rằng số em không may. Thời con gái em chỉ nhận được thư tình của anh và V nhưng em phải đốt đi tất cả. Em đốt những lá thứ đó là đốt cả một thời tuổi trẻ thơ mộng của em, đốt cả những kỹ niệm đẹp nhất mà em có ở miền Bắc. Em đáng thương hơn là đáng trách phải không anh? Sau này khi cuộc sống gia đình em ổn định, các em em đã lớn, nghĩ đến việc đốt hết những thứ đã có ở Miền Bắc em đã thấy có lỗi với anh rất nhiều. Nhưng một đứa con gái ở tuổi mơ mộng như em mà đã phải gánh vác trách nhiệm của một bà mẹ thì em không cho phép mình yếu đuối, không thể để chuyện tình cảm làm ảnh hưởng đến bổn phận. Nói thế nhưng em chưa bao giờ tha thứ cho mình vì hành động đó. Đôi khi em nghĩ tại sao có lúc em có thể sống và hành xử như người không có có trái tim như thế?

Ai rồi cũng phải quên quá khứ để sống tiếp. Em về Huế và hầu như không muốn nghĩ về những gì đã xảy ra ở miền Bắc. Em không cho phép mình nghĩ về anh. Em sống như một phụ nữ đã lập gia đình, không mơ mộng viển vông, không hoài niệm, không quan tâm một ai khác ngoài người mà em đã chọn khi quyết định về Huế. Em cứ nghĩ anh cũng sẽ nhanh chóng quên em sau những gì em làm anh tổn thương. Nhưng không. Anh lại gọi điện, lại hỏi thăm, lại động viên như một người anh đối với một cô em gái lấy chồng xa quê. Suốt gần 10 năm sau ngày em rời miền Bắc năm nào đến ngày sinh nhật em anh cũng gọi điện chúc mừng. Khi gặp lại bạn đại học, anh lại gọi điện cho em. Một đôi lần khi uống say anh lại gọi cho em, em vẫn hỏi anh câu cũ “Anh say à?”, anh cũng trả lời như trước đây “ừ, anh có uống một chút”. Sau đó lại hỏi thăm vu vơ vài câu rồi cúp máy. Hôm sau tỉnh rượu anh lại gọi điện xin lỗi và khi nào cũng hỏi “Hôm qua anh không nói điều gì đáng trách chứ?”. Mỗi lần anh gọi điện cho em, em lại thấy buồn, rất buồn. Em có lỗi với anh rất nhiều. Em nợ anh nhiều, anh ạ.